Nieuws

Update wet DBA: hoe voorkom je een dienstverband?

dinsdag 21 augustus 2018    Dit artikel delen

Veel zzp’ers in de zorg werken als onderaannemer voor organisaties. Met die reden besteden we met regelmaat aandacht aan de wet DBA en de beoogde opvolger. Lees ook eens ons meest recente artikel of toets ‘DBA’ in bij onze kennisbank. In dit artikel gaan we in en geven we een aantal tips over hoe er nu precies gekeken wordt naar het voorkomen van een dienstverband. Welke elementen zijn van belang om níet in dienst te zijn van jouw opdrachtgever?

Geen instructies, geen aanwijzingen

In de overeenkomst die je sluit met jouw opdrachtgever, is het van belang om uit te sluiten dat de opdrachtgever instructies en/of aanwijzingen geeft. Instructies en aanwijzingen over hoé je werk moet verzetten, horen bij een dienstverband. Voortdurend verantwoording moeten afleggen over hoe het werk er voor staat, hoort ook bij een dienstverband. Als je wilt voorkomen dat jouw opdrachtgever gezag uitoefent over jou, dan is het vermelden van een bepaling in jouw overeenkomst van belang, zodat je je in de praktijk zelfstandig kunt blijven opstellen. Wat precies ‘instructies’ en ‘aanwijzingen’ zijn, is nog niet heel precies geformuleerd tot nu toe.

Geen ‘onderdeel’ zijn van de opdrachtgever

Het is van belang dat je in de praktijk geen onderdeel uitmaakt van de organisatie. Werknemers maken onderdeel uit van een organisatie, maar zelfstandigen behoren vooral van hun eigen praktijk te zijn. Het blijkt dat het dragen van de bedrijfskleding van de opdrachtgever, het meedoen aan teamuitjes, het bijwonen van een teamoverleg, het ontvangen van een kerstpakket en/of jezelf presenteren aan de buitenwereld alsof je van de organisatie bent niet gepast is. Het doet afbreuk aan het beeld dat jij zelfstandig bent. Wat er nu exáct wel en niet mag, is niet precies duidelijk op dit moment.

Invloed hebben op jouw tarief

Van een zelfstandige mag verwacht worden dat deze invloed kan uitoefenen op het tarief dat geldt voor de werkzaamheden. Oftewel, je moet zelf je tarief kunnen bepalen, of in ieder geval kunnen onderhandelen over een tarief voor de opdracht die je aanneemt. Het werken met een ‘tarievenlijst’ van een opdrachtgever of een bemiddelende partij draagt niet bij aan jouw zelfstandigheid en vergroot het mogelijke oordeel ‘dienstverband’. Alhoewel veel opdrachtgevers, bemiddelende partijen en zzp’ers het werken met zo’n tarievenlijst in de zorg gebruikelijk vinden, wordt het afgeraden.

Invloed op materialen

Welke materialen en middelen er worden gebruikt bij het uitvoeren van de werkzaamheden, hangt (deels) af van wat jij zelf passend vindt. Je moet mee kunnen praten over die materialen, of zelf suggesties kunnen doen. Op het moment dat je zelf een opdracht aanneemt en je zelf verantwoordelijk bent voor hoé je die uitvoert, hoort daar ook bij dat je iets mag zeggen over de apparatuur, middelen en materialen waarmee je dat doet. Het maakt onderdeel uit van jouw zelfstandig functioneren.

Onderscheidend zijn

Eén van de meest kwetsbare punten die van toepassing is bij zzp’ers in de zorg, is dat het onderscheid tussen medewerkers in een dienstverband en zelfstandigen klein is – aldus de Belastingdienst. Want wat doen die zelfstandigen in de praktijk nu precies anders dan medewerkers in dienst? Oftewel, waarom zou die zelfstandige niet gewoon in dienst kunnen zijn bij de opdrachtgever? Het omschrijven van unieke taken, talenten of verantwoordelijkheden die jij hebt ten opzichte van collega’s is van belang. Daarnaast vinden we zelf dat vooral de Wkkgz eisen onderscheidend zijn ten opzichte van iemand in een dienstverband. Die hoeft namelijk niet aan deze eisen te voldoen. Jij wel.

Vrij kunnen ondernemen

Een concurrentiebeding of relatiebeding hoort niet thuis in een overeenkomst tussen opdrachtgever/bemiddelaar en zzp’er. Het draagt bij aan het beeld dat de zzp’er beperkt wordt in zijn of haar bewegingsruimte en daarmee komt het oordeel ‘dienstverband’ dichterbij – aldus de jurisprudentie. Opdrachtgever en opdrachtnemer behoren horizontaal en dus gelijkwaardig met elkaar samen te werken. Wil je een professional per se alleen voor jou of voor jouw klanten laten werken, neem hem of haar dan in dienst, zo luidt het advies.

Zelf aansprakelijk

Bij ondernemerschap hoort dat je zelf verantwoordelijkheid neemt voor het werk wat je doet en dus ook zelf opdraait voor schade als deze ontstaan is. Als zzp’er heb je een eigen verantwoordelijkheid als het aankomt op schade bij de opdrachtgever of klachten vanuit de opdrachtgever of cliënten. Leg deze eigen verantwoordelijkheid vast en laat daarmee zien dat je je eigen verplichtingen kent en accepteert.

Afgebakende opdracht

Een ondernemer gaat van opdracht naar opdracht en werkt binnen een bepaalde periode om de klus af te ronden. Althans, zo wordt er naar zzp’ers gekeken. Voor de zorg ligt dat niet heel erg voor de hand, maar dit advies geldt wel degelijk als je op zoek bent naar het voorkomen van een dienstverband. Het is niet gebruikelijk om een overeenkomst met een open einde te accepteren en om niet precies te beschrijven wat je wel (en dus wat je niet) komt doen. Want zeg nou zelf; van die stukadoor bij jou thuis wil je toch ook weten wat hij precies gaat doen en hoe lang hij ermee bezig is? Hoe gek het ook klinkt, maar ook voor de zorg spreekt het voor zelfstandig ondernemerschap en ‘buiten dienstverband’ dat je deze zaken vastlegt.

Risicodrager

Een ondernemer loopt het risico dat hij niet betaald wordt als het werk niet naar tevredenheid is geleverd. Alhoewel het praktisch gezien natuurlijk erg vervelend is als er een discussie over betaling ontstaat, betekent het voor jouw ondernemerschap wel veel positiefs. Blijkbaar loop je namelijk een risico dat jouw rekening niet of slechts deels betaald wordt. Dat risicovolle is ondernemend en hetgeen jou doet onderscheiden van iemand in loondienst.

Zelf vervanging organiseren

Als jij een opdracht aangenomen hebt, dan is het aan jou om te beoordelen of jij de opdracht zelf uitvoert of deze aan iemand anders doorgeeft. In ‘samenspraak’ met jouw opdrachtgever kun je bespreken of de vervanger een geschikte kandidaat is voor jouw opdrachtgever. We willen hem namelijk wel tevreden houden. Het beïnvloeden van wie jou komt vervangen is van belang als jij buiten een dienstverband wil blijven. Ook al zijn we in de zorg vaak gewend dat de opdrachtgever zelf of een bemiddelende organisatie die proces overneemt; het is in eerste instantie aan jou om jezelf ‘vrij te laten vervangen’ zoals dat heet.

Samengevat

Een aantal van deze elementen zijn best concreet en een aantal zijn behoorlijk ‘grijs’ gekleurd en helemaal niet duidelijk. Hoe mooi zou het zijn als we precies zouden weten wat zzp’ers moeten doen om een dienstverband te voorkomen? Het uitwerken van de containerbegrippen rondom het dienstverband staat op de agenda in september, als veldpartijen bij elkaar komen tijdens een tweede bijeenkomst. Hier lees je eerder over de eerste bijeenkomst. SoloPartners is ook deze tweede bijeenkomst aanwezig en updates komen op onze site en sociale media.

Dit artikel delen