Nieuws

Het recht om als verzekerde zelf uw zorgverlener te mogen kiezen wordt steeds verder afgebouwd. Hoe vindt u dat?

dinsdag 28 mei 2019    Dit artikel delen

U betaalt een heel leven lang iedere maand premie aan een zorgverzekeraar. Door deze maandelijkse betaling denkt u verzekerd te zijn van passende zorg wanneer dit nodig is. In deze kabinetsperiode is er echter iets vreemds aan de hand. Uw grondrecht om zelf een zorgaanbieder te mogen kiezen, wordt afgebouwd zonder dat u hiervoor toestemming heeft gegeven. Het is zelfs nooit onderdeel geweest van een verkiezingscampagne. De discussie over wat voor gevolgen het heeft voor u als verzekerde wordt vermeden. Wat vindt u daarvan?

Uw rooskleurige beleving

Op het moment dat u ziek wordt, kiest u zelf een zorgaanbieder of zorgorganisatie en wordt de zorg die u nodig heeft vergoed. Daar betaalt u de zorgverzekeraar tenslotte premie voor. Aan het einde van het jaar heeft u de mogelijkheid om over te stappen naar een andere zorgverzekeraar indien u dat wenst.

De harde werkelijkheid

De harde werkelijkheid is dat de zorg zoals we die kennen en waar we als burger op rekenen, eigenlijk niet te betalen is. De kosten rijzen de pan uit en eigenlijk weet niemand precies hoe we deze kosten moeten beheersen. We zijn zoekende naar het betaalbaar houden van de zorg terwijl we geen grip hebben op de kosten. Niemand durft dat hardop te zeggen en zeker de twee zorgministers die pertinent niet willen praten over een stelselwijziging , schuiven dit probleem van onbetaalbaarheid voor zich uit. Aangezien het beperken van kosten wel prioriteit heeft, grijpt het ministerie van VWS voorlopig naar andere maatregelen. En juist die maatregelen tasten uw grondrecht van keuzevrijheid in de zorg aan.

Keuzevrijheid

Het is u misschien bekend dat zorgverzekeraars onderscheid maken tussen de verschillende zorgorganisaties met wie zij een contract sluiten. Wellicht heeft u wel eens gehoord dat er ook zorgaanbieders en zelfs organisaties zijn die geen contract hebben met een zorgverzekeraar.

U heeft het recht om zelf een zorgaanbieder uit te kiezen. Dit grondrecht wordt officieel ‘vrije artsenkeuze genoemd’ en is vastgelegd in de zorgverzekeringswet. Wist u dat?

Eerder probeerde Minister Schippers de zorgwet te wijzigen maar deze wetswijziging werd tegen gehouden. Toch staat uw recht op vrije zorgkeuze wel degelijk onder druk. De kans is groot dat dit u niet direct opvalt omdat de keuzevrijheid die u nu heeft stap voor stap kleiner wordt. De zorg is ingewikkeld en niet meer transparant. Wat gebeurt er eigenlijk?

We hebben een enorm groot financieel probleem in Nederland en dat probleem heet ‘de zorgsector’. De kosten rijzen de pan uit en eigenlijk weet niemand precies hoe we deze kosten moeten beheersen. We zijn namelijk het enige land in de wereld die het zo georganiseerd heeft zoals wij dat hebben gedaan. Het gevolg daarvan, is dat we zoekende zijn naar hoe we de zorg betaalbaar moeten houden, maar dat is lastig als je geen grip hebt op de kosten. Die onbeheersbare zorgkosten hebben alles te maken met het feit dat we steeds beter worden in mensen langer laten leven. Dat heeft als gevolg dat de vergrijzing steeds verder toeneemt en dat steeds meer mensen van alle leeftijden zorg nodig hebben. De harde werkelijkheid is dat de zorg zoals we die kennen en waar u en ik als burger op rekenen, eigenlijk niet te betalen is. Niemand durft dat echter hardop te zeggen en zeker de twee zorgministers – die pertinent niet willen praten over een stelselwijziging – schuiven dit probleem van onbetaalbaarheid voor zich uit. Aangezien het beperken van kosten wel een prioriteit is, wordt er in de tussentijd gegrepen naar andere maatregelen. Die maatregelen tasten uw grondrecht op vrije zorgkeuze aan, zonder dat u dit door heeft.

Kostenbesparing

In hun zoektocht naar kostenbesparing, treffen de ministers de zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars zijn goed georganiseerd, werken nauwgezet samen binnen Zorgverzekeraars Nederland én ontvangen het geld van polishouders. Het is voor het ministerie heel prettig samenwerken met zorgverzekeraars.

Zorgverzekeraars zijn in de praktijk de machtigste partij binnen de gezondheidszorg en voor de overheid een logisch loket als je op zoek bent naar het betaalbaar houden van zorg. Als gevolg hiervan werken de ministers en zorgverzekeraars nauw samen. Zorgaanbieders hebben geen goede positie binnen die relatie. Zij moeten omgaan met hetgeen het ministerie en zorgverzekeraars samen besluiten.

Wij zien zorgverzekeraars graag in een maatschappelijke rol bij het verdelen van zorggelden. In de praktijk blijkt het helaas ook bij deze verzekeraars in eerste instantie te gaan om inkomsten en uitgaven en het beheersbaar houden daarvan. Zorgverzekeraars handelen in de praktijk hetzelfde als andere schadeverzekeraars: kosten van schade (aan lichaam en/of geest) moeten zo laag mogelijk gehouden worden.

Om grip te houden op hun uitgaven, sluiten zorgverzekeraars met zorgaanbieders scherp ingeregelde contracten af. De media bespreekt deze ‘wurgcontracten’ regelmatig, maar blijken inhoudelijk niet onderhandelbaar voor zorgaanbieders.

Zorgverzekeraars gebruiken de stijgende zorgkosten als argument om de scherp ingeregelde contracten te rechtvaardigen. Op deze wijze zouden zij de zorgkosten kunnen sturen en dat hoort de minister graag.

Uw grondrecht onder druk

Zorgverzekeraars willen grip houden de zorgkosten en daarmee op het zorgaanbod. Daarom vergoeden zij het liefst alleen zorg van zorgaanbieders waarmee een contract is afgesloten (gecontracteerde zorg). Zij bemoeilijken zorgverlening zónder contract (niet-gecontracteerde zorg).

Uw zorgverzekeraar heeft er baat bij dat u kiest voor gecontracteerde zorg. Zij houden op die manier grip op het zorgaanbod. Zorgverzekeraars sturen dus actief aan op gecontracteerde zorg.

Dat klinkt toch op zich allemaal niet gek toch, zou je denken. Dat klopt, als er wordt voldaan aan drie belangrijke voorwaarden:

  1. Het zorgaanbod dat wordt gecontracteerd voldoet aan uw rechten en wensen.
  2. Het zorgaanbod dat wordt gecontracteerd biedt u volop de mogelijkheid om te kiezen.
  3. De zorgverzekeraar koopt actief in op kwalitatief goede zorg.

De praktijk laat zien dat géén van deze voorwaarden wordt voldaan.

De hoeveelheid zorg die zorgverzekeraars inkopen, staat onder druk en rechten van verzekerden worden met voeten getreden. Als u ziek wordt, krijgt u niet waar u wettelijk recht op heeft. Helaas komt u daar pas achter op het moment dat u daadwerkelijk zorg nodig heeft en op dat moment heeft u niet de energie om uw recht te claimen. En dat is precies de reden waarom de inperking van keuzevrijheid in de zorg grotendeels aan het zicht onttrokken blijft. De verzekerden die er vooral mee te maken hebben zijn ziek en hoort u niet.

Zorgaanbieders weten en ervaren hoe het op dit moment in de praktijk gaat en geven op allerlei manieren signalen af. Berichtgeving in de media en meldingen over deze falende praktijk worden echter stelselmatig genegeerd door zorgverzekeraars, het ministerie én de toezichthouder. Het gevolg hiervan is dat zorgaanbieders massaal afhaken en de zorg de rug toekeren. Vermoeid en gefrustreerd omdat zij de zorg niet meer kunnen verlenen op een wijze die bij hen past, kiezen zij voor werk buiten de zorg. De uitstroom van zorgaanbieders was nog nooit zo hoog. Ook dat signaal wordt overigens genegeerd. Sterker nog, het ministerie stuurt tegenover gestelde PR de wereld in.

Terug naar uw keuzevrijheid. Zorgverzekeraars contracteren in de praktijk vooral meer van hetzelfde en investeren niet in een divers zorgaanbod met voldoende keuzevrijheid voor verzekerden. Dit levert namelijk administratieve lasten op voor zorgverzekeraars. Grote zorgorganisaties worden hierdoor groter terwijl kleinere zorgaanbieders stelselmatig worden belemmerd en genegeerd. De groei van grote zorgorganisaties gaat ten koste van de innovatieve, kleinere zorgaanbieders.

Niet de kwaliteit van zorg, maar de kosten staan centraal bij de zorginkoop. Dit in tegenstelling tot wat de mooie commercials in december beloven.

Uiteraard hebben zorgverzekeraars en de minister geen belang bij het communiceren van deze bevindingen. Zij willen graag volhouden dat Nederland op de goede weg is naar het betaalbaar maken van de zorg. Zij blijven een onvolledig verhaal herhalen en hopen dat u hier uiteindelijk in gaat geloven.

Maar wat als de praktijk zich zo enorm opdringt?

Het sprookje van Dure Niet-gecontracteerde Zorg

Zoals eerder in dit artikel benoemd, heeft de vorige minister van Volksgezondheid, Schippers, al eens geprobeerd om het recht op vrije zorgkeuze te beperken. De eerste Kamer hield haar tegen en sindsdien is er geen nieuwe poging ondernomen. In artikel 13 van de zorgverzekeringswet is de keuzevrijheid vastgelegd. Dit artikel blijkt dus niet makkelijk uit de wet te verwijderen . Je zou zeggen dat het democratisch stelsel destijds heeft gesproken. Vijf jaar later is nooit een hernieuwd wetsvoorstel de Tweede en Eerste Kamer gepasseerd. Helaas is de afbraak van artikel 13 ondertussen in volle gang. Hoe is dat mogelijk?

Zoals gezegd hebben zorgverzekeraars last van zorgaanbieders zonder contract. Ze willen er vanaf omdat zij hierdoor geen inschatting kunnen maken van hun uiteindelijke uitgaven en geen grip hebben op het aanbod. Tijdens deze kabinetsperiode heeft de altijd krachtige lobby van zorgverzekeraars het voor elkaar gekregen om de minister hardop te laten zeggen dat niet gecontracteerde zorg de zorg onnodig duur maakt. Daarmee zegt de minister eigenlijk dat artikel 13 van de zorgverzekeringswet de kosten opdrijft. Een zorgaanbieder mét contract is goedkoper dan iemand zónder contract, zo stelt de minister inmiddels overal. Daarnaast stelt de minister ook dat een divers zorgaanbod, wat bijdraagt aan veel keuzevrijheid, verwarrend is voor u als verzekerde. U leest het goed: volgens onze minister heeft u last van uw keuzevrijheid.

Er is geen grootschalig onderzoek voorhanden waarin bewezen wordt dat niet-gecontracteerde zorg duurder is dan gecontracteerde zorg, en dat is opmerkelijk. Daarnaast is ook nooit onderzocht of en in welke mate u daadwerkelijk last heeft van uw keuzevrijheid.

Een dergelijk onderzoek zou niet al te beste resultaten opleveren weten de niet-gecontracteerde zorgaanbieders, maar die hebben nu juist geen stem in het geheel. Niet-gecontracteerde zorgaanbieders hebben een lager uurtarief dan hun gecontracteerde collega’s en de kwaliteit blijkt minstens net zo goed als bij gecontracteerde zorg. Het kan dus goedkoper en misschien wel beter.

Niet-gecontracteerde zorg is voor de zorgverzekeraars ongewenst omdat het administratieve lasten met zich meebrengt. Meer contracten met veel kleine innovatieve zorgorganisaties afsluiten, neemt meer werk met zich mee dan een paar contracten met de grootste zorgwerkgevers van Nederland. Maar hoe verpak je zo’n boodschap als zorgverzekeraar? Simpelweg framen dat niet-gecontracteerde zorg duurder is dan gecontracteerde zorg dient het belang van de zorgverzekeraars en dat is dan nu ook wat volop gebeurt.

Geen tegenspraak

Als het op uw rechten aankomt, stelt de minister in samenspraak met zorgverzekeraars continu twee zaken centraal  onder meer in dit artikel. “Het aanbod van zorg is ‘versnipperd’, marktwerking is doorgeslagen en moet terug gebracht worden naar enkele grote zorgorganisaties”. Hiermee neemt uw keuzevrijheid fors af.

Vervolgens: “Gecontracteerde zorg is beter en goedkoper dan niet-gecontracteerde zorg en om die reden mag niet-gecontracteerde zorg actief belemmerd worden.” Hiermee wordt u iets voorgehouden waar nooit goed onderzoek naar gedaan is.

Het herhalen van een onvolledig verhaal en dat brengen met uitspraken over kostenbesparing doet het echter goed in de media. Je gaat er bijna nog in geloven ook. In werkelijkheid komen niet uw, maar de belangen van de minister en de zorgverzekeraars perfect samen. Een minister die kosten wil besparen zonder een wijziging in het zorgstelsel door te voeren en de zorgverzekeraars die grip willen hebben op de uitgaven. En dat alles ten koste van uw keuzevrijheid.

Als er onderzoek gedaan zou worden, dan zouden dit de conclusies worden volgens onze 11.000 leden:

  1. De enorme hoeveelheid zorgaanbieders is voortgekomen uit (a) de enorme vraag naar zorg en (b) de keuzevrijheid van verzekerden. De behoefte aan zorg op maat vraagt om specifiek aanbod.
  2. Niet-gecontracteerde zorg is tientallen procenten goedkoper per uur en groeit in volume omdat het aanbod zo goed past bij de vraag. Niet-gecontracteerde zorg is dus niet duurder maar populairder dan gehoopt.

Kan dit allemaal zomaar? Wie houdt er toezicht op deze gang van zaken? We nemen over het algemeen aan dat toezicht wel geregeld is. Helaas is dat niet altijd het geval en de Nederlandse Zorgautoriteit , bevestigt dat met dit bericht . “Het ontmoedigen van niet-gecontracteerde zorg pakken zorgverzekeraars voortvarend op.” Ook deze toezichthoudende partij gaat mee in het beperken van de vrije zorgkeuze. Ondanks dat niet goed in kaart is gebracht hoe de verhoudingen tussen keuzevrijheid, contractering, zorgkwaliteit en beschikbaarheid van zorg in de praktijk liggen.

Signalen te over, maar de echte dialoog met professionals die het werk verzetten, ontbreekt op alle niveaus. Wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht werken perfect samen om uw keuzevrijheid in te perken. Zorgverleners verlaten de sector als gevolg van deze gecoördineerde actie op het recht op vrije zorgkeuze.

Hoe nu verder?

Dit artikel staat op de website van een brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Dat zou eigenlijk niet zo moeten zijn.
Helaas is er momenteel voor verzekerden (burgers) niets georganiseerd. Er is geen belangenorganisatie voor zorgverzekerden die dit soort onderwerpen op de kaart zet. Om die reden zijn alle droevige praktijkverhalen van zowel verzekerden als zorgaanbieders enorm gefragmenteerd. Er wordt handig gebruik gemaakt van het gebrek aan samenhang.

De gevolgen van de praktijk blijven om deze reden hoogstens steken op een persoonlijke ervaring die in een tweet viral gaat. Daar komen dan wat Kamervragen over en het geheel dooft weer uit. In de praktijk zijn de gevolgen echter enorm, structureel en ziekmakend. Verzekerden én zorgverleners  lopen persoonlijke schade op, maar worden nergens gehoord.

We vragen ons af hoe wij hier als brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg mee om moeten gaan. Want als we verzekerden in Nederland helpen door goede en betaalbare zorg te behouden, dan helpen we onze zelfstandige zorgaanbieders ook. Wij weten namelijk dat zij nodig zijn om die goede zorg te kunnen blijven verlenen. Wij zijn van mening dat zonder goede dialoog en gedegen onderzoek keuzevrijheid voor verzekerden moet blijven bestaan.  Wat vindt u?

 

 

Dit artikel delen