zwijgbedingen

Bericht geplaatst 26 oktober 2021 om 11:46

Op 18 maart 2021 is een wetsvoorstel ingediend, dat het einde moet betekenen van zogenoemde ‘zwijgbedingen’ in de zorg. Zwijgbedingen worden in sommige situaties door zorgaanbieders met cliënten afgesproken om een geschil te beëindigen. De wetgever wil de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (hierna: de Wkkgz), de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (hierna: de Wmo 2015) wijzigen om deze nietig te verklaren. Ook voor zzp’ers is het denkbaar dat je met een cliënt afspraken wil maken over de beëindiging van een geschil. Waar moet je dan rekening mee houden? Wat zijn zwijgbedingen eigenlijk en wat gaat er veranderen? 

Wat is een zwijgbeding? 

Een zwijgbeding is een afspraak in een contract tussen de zorgverlener en cliënt. Zij spreken af dat bepaalde informatie over een incident niet naar buiten gebracht mag worden. Een voorbeeld: 

Een zelfstandig werkend verpleegkundige maakt een fout bij het toedienen van medicatie. Hierdoor krijgt de cliënt ernstige klachten en loopt hij blijvend lichamelijk letsel op. De verpleegkundige vreest voor negatieve media-aandacht. Ook vreest zij voor een tuchtklacht. Zij spreekt daarom met de cliënt af dat zijn schade vergoed wordt, maar dat de cliënt niet met anderen mag praten over de fout en dat hij niet naar de (tucht)rechter mag stappen. De afspraak die deze verpleegkundige met de cliënt maakt, wordt een zwijgbeding genoemd. 

Een ander voorbeeld waaraan gedacht kan worden, is wanneer een zelfstandig werkend verpleegkundige per abuis een verkeerde injectie toedient. Het incident loopt voor de cliënt gelukkig goed af, maar de verpleegkundige is bang dat zij geen opdrachten meer zal krijgen als dit incident naar buiten gebracht wordt. Zij handelt de schade die de cliënt heeft geleden door dit incident daarom onderling af. Daarbij spreekt zij af dat de cliënt niet naar buiten mag treden met informatie over hetgeen gebeurd is. Deze laatste afspraak kan gezien worden als zwijgbeding. 

Niet alleen bij zelfstandig werkende verpleegkundigen, maar ook bij solistisch werkende fysiotherapeuten, mondzorgverleners en andere zorgverleners komen dergelijke zwijgbedingen voor. De minister wil door de wetswijziging een verbod op zwijgbedingen.

Wat gaat er veranderen? 

Momenteel behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel. Het is dus nog niet zeker of het verbod er daadwerkelijk gaat komen. Als het verbod er komt, voegen ze een nieuw artikel toe aan de Wkkgz, Jeugdwet en Wmo 2015. In dit artikel staat dat zwijgbedingen nietig zijn. Dat wil zeggen dat partijen zich niet op een zwijgbeding kunnen beroepen. 

Op het moment dat de cliënten in het  eerder geschetste voorbeeld toch naar de rechter stapppen of toch met de media praten over de medische fout, kunnen de verpleegkundigen zich dus niet beroepen op de gemaakte afspraak. Zij kunnen zich niet verweren met een beroep op de afspraak niet naar buiten te treden over het incident. Die afspraken zijn – mocht de wetswijziging er komen – immers nietig. 

Overigens zijn zwijgbedingen ook op dit moment in bepaalde gevallen niet  toegestaan. Als het zwijgbeding ervoor zorgt dat je niet kunt aantonen te voldoen aan de eisen van de Wkkgz, dan vervalt het zwijgbeding. Wanneer je als zorgverlener bijvoorbeeld geen volledige openheid geeft ten aanzien van een incident, kan de IGJ niet nagaan welke maatregelen hierna zijn getroffen en wat je ervan hebt geleerd. Het is dus niet mogelijk te bepalen of jij voldoet aan de Wkkgz. De IGJ kan in dat geval het zwijgbeding negeren en besluiten om te handhaven. 

Wat zijn de reacties op het wetsvoorstel? 

De reacties op het wetsvoorstel zijn wisselend. Sommige partijen geven aan dat zwijgbedingen inderdaad onwenselijk zijn. Zij vinden echter dat een wettelijke regeling geen toegevoegde waarde heeft. Daarnaast zijn zorgaanbieders en belangenorganisaties bang dat de privacy van zorgverleners in het geding komt. Partijen kunnen tenslotte niet meer met elkaar afspreken dat de cliënt niet naar de media mag stappen. Bovendien kunnen zorgverleners zich, vanwege het medisch beroepsgeheim, niet of nauwelijks verweren. De vrees bestaat dat de openheid na medische incidenten daarmee in gevaar komt. 

De minister heeft gereageerd op deze kritiek en heeft aangegeven dat voorlichting gegeven zal worden als het wetsvoorstel wet wordt. Door de voorlichting zouden cliënten er bewust van gemaakt moeten worden dat zij rekening moeten houden met de nadelige gevolgen van het delen van informatie. Het belangrijkste is volgens de minister dat de zorgverlener en cliënt met elkaar blijven praten. 

Conclusie 

Met het wetsvoorstel wil de minister duidelijk maken dat zwijgbedingen in de zorg absoluut ongewenst zijn. Het is nog onduidelijk of het wetsvoorstel door beide Kamers komt en zo ja, wanneer dat zal zijn. 

SoloPartners houdt ook op dit punt de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.

SoloPartners

SoloPartners is dé brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Wij volgen de ontwikkelingen in de zorg en verspreiden actuele en begrijpelijke voorlichting en informatie aan onze leden en niet-leden. Het streven is om dé bron van informatie te zijn voor de zelfstandige zorgprofessional. Als lid van SoloPartners ondersteunen wij de zzp’er in de zorg in het voldoen aan wet- en regelgeving. Wil je weten hoe, lees dan verder.

Word direct lid Meer info

Sluit je aan bij meer dan 19000 leden

Basispakket

€ 75
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Certificaat
  • Gratis klachtenafhandeling
Kies dit pakket

Kwaliteitspakket

€ 160
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Jaarlijks gratis VOG
  • Modelovereenkomsten
Kies dit pakket