Wordt 2020 het jaar van anders contracteren door zorgverzekeraars?

Bericht geplaatst 14 januari 2020 om 19:41

Zou u jaar op jaar dezelfde organisaties via een contract aan u verbinden als u weet dat de werkomstandigheden ziekmakend zijn, medewerkers na korte tijd weer vertrekken en de veiligheid van de dienstverlening onder druk staat? Ieder weldenkend mens zou zeggen van niet. Toch zijn ook in 2020 de organisaties met hoog verzuim en fors verloop opnieuw gecontracteerd. Zal het inkoopbeleid voor 2021 eindelijk consequenties verbinden aan slecht werkgeverschap?

Consequenties blijven uit

Alle signalen in de zorg staan al lange tijd op rood, maar tot op heden wordt er stelselmatig de andere kant op gekeken als het aankomt op werkomstandigheden voor professionals. Verzuim en verloop breken records, jonge zorgmedewerkers vallen uit, de helft van alle stagiaires overweegt te stoppen, de uitstroom is niet te stoppen en onlangs publiceerde nota bene RTL-Z (!) een artikel over de teruglopende veiligheid in ziekenhuizen.

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor blije en duurzaam inzetbare professionals? Tot op heden laten we het blijkbaar over aan vakbonden en onderzoeksprogramma’s om misstanden in de zorg kenbaar te maken.

Waar zijn de werkgevers? Waar zijn de financiers van die werkgevers – zorgverzekeraars? Het meest interessante aspect van het RTL-Z artikel is de onveiligheid om over werkomstandigheden te praten door zorgprofessionals. Die angstcultuur waar over gesproken wordt bij de ondervraagde verpleegkundigen, onderstreept het probleem. Het karakter binnen de gemiddelde zorgorganisatie is er niet één van openheid en transparantie, zo horen wij van startende zzp’ers in de zorg terug. Strategisch HR is dikwijls ver te zoeken en als er al vragen worden gesteld over de werkomstandigheden, dan wordt er gewezen naar de CAO als de maatstaaf.

Onze standpunten voor 2020:

Schaalgrootte is ziekmakend

Het streven naar meer schaalgrootte is ziekmakend voor de sector. Het streven om grote zorginstellingen nog groter te maken staat lijnrecht tegenover de behoefte van de professionals in de zorg. Kleinere zorgorganisaties en samenwerkingsverbanden hebben al jarenlang een heel kleine kans op een contract. Terwijl juist de zorgorganisaties die het meest te kampen hebben met verloop, verzuim en onveilige situaties alleen maar groter worden gemaakt. Is kleinschalig werken gezonder? Oordeel zelf.

Zorgorganisaties hadden in 2019 gemiddeld 5,9% verzuim. Zzp’ers in de zorg waren in 2019 2,4% van hun beoogde werkzame dagen ziek. De verloop en verzuim cijfers binnen de zorg afzetten tegen de schaalgrootte van zorgorganisaties zou een onderzoek waard zijn. Groter is niet altijd beter. 

We hebben veel zorgaanbieders laten ontstaan. Doe er iets mee.

Onder het mom van marktwerking hebben we het lange tijd aan die ‘markt’ overgelaten om vraag en aanbod bij elkaar te laten komen. In sommige regio’s is het aantal gecontracteerde organisaties enorm. De drempel om een zorgorganisatie te starten is niet heel hoog geweest en dit heeft geleid tot allerlei soorten en typen zorgorganisaties, die variëren in hun intenties.

Als je als organisatie wil frauderen zijn daar mogelijkheden toe en wat blijkt: daar is het systeem niet op toegerust. Aan de andere kant zijn er ook enorm veel organisaties die met de juiste intenties proberen zorg te leveren en op dit moment gebukt gaan onder containerbegrippen als ‘cowboy‘, ‘frauderend’ en ‘teveel autootjes in de wijk‘.

Als je als overheid talloze zorgaanbieders laat ontstaan, neem dan ook de verantwoordelijkheid om hen te faciliteren – in plaats van ze de markt uit te duwen. 55% van onze leden geeft aan niet terug te gaan in een dienstverband als zij geen zzp’er meer kunnen zijn. Een dienstverband is voor hen onbespreekbaar. Kunnen we wel zonder deze welwillende professionals?

De tijdsgeest is gekanteld

Los van de beperkte kwaliteit van werkgeverschap, die vooral voor ervaren zorgprofessionals het pijnpunt is, zien we bij de jongere generatie iets anders ontstaan. De veiligheid van het vaste contract is niet interessant en het ondernemerschap wordt al vanaf jongs af aan gestimuleerd. Het hebben van een KvK-nummer is voor een tiener inmiddels geen uitzondering meer. Die gewoonte slaat over naar het professionele leven, waar we in ons ledenbestand zien dat steeds meer zorgverleners direct of vlak na diplomering op zelfstandige basis gaan werken. Want zelfstandig, dat waren ze eigenlijk al.. Als we jonge mensen opleiden in de zorg, komt daar ook de verantwoordelijkheid bij kijken dat we ze een perspectief bieden dat bij hun wereld past. Dit vraagt andere manieren van organiseren dan tot op heden gebruikelijk is geweest.

De CAO gaat het niet brengen

‘Werkomstandigheden’ is niet hetzelfde als ‘arbeidsvoorwaarden’. Waarderende werkomstandigheden in een organisatie laten ontstaan is een wetenschap op zich. Dienend leiderschap, de professional centraal stellen, échte inspraak over beleid organiseren en vooral de professionele doorontwikkeling van het individu stimuleren zijn voorbeelden van wat zorgprofessionals zoeken. Ja, dit is wetenschappelijk aangetoond. Het leunen op de CAO, die een generieke mal legt over alle werkenden in een sector, is niet meer van deze tijd. We leven in een geïndividualiseerde samenleving. Wat ook zoveel betekent als; ik wil als individu gezien en gehoord worden. Dat houdt niet op als mensen bij hun werkgever hun werkzaamheden starten. Biedt ruimte en geld voor strategische HR en waarderend werkgeverschap.

‘Vacatures’ is niet hetzelfde als ’tekorten’

De frame dat ‘vacatures’ gelijk staan aan ’tekorten’, is niet meer te verkopen. Het is een boodschap die vooral werkgevers en zorgverzekeraars dient, zodat je je kunt onthouden van je zorgplicht. Weet je waarom het component flex zo enorm toeneemt in organisaties? Omdat zorgprofessionals niet meer in een dienstverband willen werken. Ze zijn er dus wel, maar niet meer op de manier waarop je hoopt als werkgever en zorgverzekeraar. Zoals gezegd geven veel zzp’ers aan nóóit meer terug in een dienstverband te willen, ook als dat zou betekenen dat ze de zorgsector moeten verlaten. Dit stelt eisen aan de wijze van organiseren in de zorg. Het oude werkt niet meer, ook al is dat misschien alles dat je als werkgever en zorgverzekeraar kent. Investeer in een nieuwe werkwijze van het contracteren van professionals.

Waar blijft de negatieve consequentie voor het leiderschap?

Wil je tot ander gedrag vanuit het leiderschap komen, dan horen er (inmiddels) negatieve consequenties gekoppeld te worden bij het uitblijven van gewenst gedrag. Goed werkgeverschap moet beloond worden en aantoonbaar slecht werkgeverschap moet worden bestraft. Gelet op de enorme verzuim- en verloopcijfers en de bizarre stellingnames van werkgeverskoepels mag duidelijk zijn dat we niet zomaar op de intrinsieke motivatie hoeven te rekenen van zorgorganisaties zelf om dit te kantelen. Hierbij is de rol van de zorgverzekeraar van enorm belang, omdat die de stok in handen houdt waar het leiderschap van organisaties helaas nog steeds vaak om gaat: geld. Reken organisaties af op cijfers die te relateren zijn op werkomstandigheden en stimuleer goed werkgeverschap. We zijn toe aan de eerste zorgorganisatie die omvalt omdat het werkgeverschap dramatisch is, niet omdat flex zo duur was.

Faciliteer de professional!

De tijd is rijp om duurzaam te investeren in de andere werkelijkheid die er ook is: veel (samenwerkende) zorgprofessionals willen heel anders en veel kleinschaliger werken. Faciliteer dat. Contractering in de huidige stijl is niet passend. Streef niet naar grootschalige collectieven of variaties op een oude werkelijkheid, maar kom tot nieuwe vormen van samenwerken. We zijn oprecht van mening dat de zorg goedkoper kan en met duurzamere inzet gepaard kan gaan. Dan moet je daar echter wel een start mee maken.

SoloPartners

SoloPartners is dé brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Wij volgen de ontwikkelingen in de zorg en verspreiden actuele en begrijpelijke voorlichting en informatie aan onze leden en niet-leden. Het streven is om dé bron van informatie te zijn voor de zelfstandige zorgprofessional. Als lid van SoloPartners ondersteunen wij de zzp’er in de zorg in het voldoen aan wet- en regelgeving. Wil je weten hoe, lees dan verder.

Word direct lid Meer info

Sluit je aan bij meer dan 30.000 leden

Basispakket

€ 75
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Certificaat
  • Gratis klachtenafhandeling
Kies dit pakket

Kwaliteitspakket

€ 160
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Jaarlijks gratis VOG
  • Modelovereenkomsten
Kies dit pakket