Nieuws

Zzp’ers in de wijkverpleging. Hoe verliep de pilot van 2012 tot 2015?

dinsdag 8 september 2020    Dit artikel delen

De meeste zzp’ers in de zorg zijn werkzaam in de thuiszorg, de ‘wijkverpleging’. Tienduizenden verpleegkundigen, verzorgenden, helpenden en begeleiders zijn actief in deze sector. De wijkverpleging is een belangrijk onderdeel van ons zorgstelsel, omdat het mensen in staat moet stellen zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. Sinds het afschaffen van verzorgingshuizen en met de duurdere verpleeghuizen als alternatief is zo lang mogelijk thuis een logische gedachte. Helaas is de arbeidsmarkt in de wijkverpleging zeer problematisch. De vraag naar wijkverpleging zal de aankomende jaren toenemen en het aantal verpleegkundigen en verzorgenden loopt terug. Je zou verwachten dat zorgverzekeraars hierop inspelen door zoveel mogelijk zorgprofessionals te contracteren. Zorgverzekeraars hebben immers zorgplicht en zijn verantwoordelijk voor het inkopen van voldoende zorg. De praktijk laat echter zien dat de mogelijkheden voor een contract steeds verder teruglopen. Zo waren er volgens Vektis in 2018 1511 zelfstandigen actief in de wijkverpleging, waarvan er slechts 14 een contract hadden.

Nog niet zo heel lang geleden hadden we een groep van 1150 zzp’ers die een individueel contract hadden in de thuiszorg. Dit was een pilot binnen de AWBZ en was zelfs voorzien een eigen beleidsregel van de NZa. Hoe zat die pilot destijds in elkaar?

Van kamervragen naar pilot

Begin 2010 werd toenmalig minister Klink via kamervragen gehouden aan een pilot voor zzp’ers in de zorg. In de AWBZ was het niet mogelijk om zzp’ers te contracteren en daar werd via een beleidsregel ruimte voor gemaakt. Het zorgkantoor VGZ ging destijds voor de regio Tilburg en het land van Cuijk de uitdaging aan. Het zou nog anderhalf jaar duren voordat regelgeving het eind 2011 mogelijk maakte om 23 zzp’ers een contract uit te reiken.

Een belangrijk punt hierbij is dat de Belastingdienst betrokken was bij deze pilot. Na een zorgvuldige afweging stelde zij dat het individuele contract tussen zorgkantoor en zzp’er de zelfstandigheid van zzp’ers in stand hield. Daarnaast zou het zorgkantoor de zzp’ers ook niet in een verkapt dienstverband terecht zien komen. Let wel, dit was geen eenvoudige conclusie en dan nog in de situatie bij een individueel contract.

Verloop van de pilot

Op 1 februari 2012 startte de pilot voor een periode van drie maanden, dus tot 1 mei dat jaar. Alhoewel de ICT omgeving nogal wat problemen met zich meebracht en het toch best wel ingewikkeld bleek om cliënten te werven, begon de pilot gedurende 2012 steeds verder op stoom te komen. Om in aanmerking te komen voor een contract moest de zelfstandige in het bezit zijn van een diploma op niveau 3,4 of 5. Daarnaast werd er rondom de pilot een keurmerk ontwikkeld dat er tot op de dag van vandaag nog steeds is: het KIWA keurmerk.

23 zzp’ers in de wijkverpleging kregen ieder een contract van € 75.000 omzet en het budget voor 2012 zou op € 1,8 miljoen uitkomen. Het uurtarief werd op 75% gesteld van het marktconforme tarief. In 2013 werd de pilot landelijk uitgerold, nadat evaluaties lieten zien dat deze goed werkte. Er kwam een budget van € 20 miljoen beschikbaar en uiteindelijk werden er 1150 zzp’ers gecontracteerd op deze wijze. In 2013 volgden er 350 personen met een eigen contract, in 2014 kregen 750 zzp’ers deze mogelijkheid. In 2015 ging de thuiszorg over van de AWBZ naar de wijkverpleging.

Einde pilot bij overgang naar zorgverzekeraars

Zorgkantoor VGZ was tevreden over de pilot met zzp’ers. Zorgverzekeraar VGZ keek daar heel anders naar. In het inkoopdocument voor 2015 stelde zorgverzekeraar VGZ “In mei 2014 is deze pilot uitgebreid op verzoek van het Ministerie van VWS. Op 31 december 2014 stopt deze pilot. Zzp’ers die op 31-12-2014 cliënten in zorg hebben dienen deze cliënten over te dragen aan reguliere zorgaanbieders.”  Dat overviel de gecontracteerde zzp’ers, omdat zorgkantoor VGZ juist heel positief was.

Als we deze presentatie uit 2012 erbij halen, dan lezen we dat VGZ sterk in zzp’ers zou geloven en dat ook Zorgverzekeraars Nederland hier positief in zou staan. “ZN (koepel van zorgverzekeraars) reageert positief en wil ook een begin maken met contracteren zzp’ers“. Daar bleek na de overgang van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet weinig meer van over. Zonder enige vorm van overleg besloot de zorgverzekeraar de pilot af te bouwen. Op dit moment heeft minder dan 1% van de werkzame professionals in de wijkverpleging een eigen contract.

Verbroken beloftes

Naast de veranderde houding van ZN, lezen we in april 2014 nog een andere belofte in deze kamerbrief over schijnzelfstandigheid. ‘Zo zal de bestaande pilot bij de zorgkantoren in de langdurige zorg op zo kort mogelijke termijn met 1500 extra plekken worden opengesteld voor zzp’ers waarvan de VAR-Wuo is ingetrokken en die als zelfstandige zorg willen verlenen.’ Bovenop de 1150 uitgereikte contracten, zouden er dus nog 1500 extra plekken bij komen. Acht maanden later is de pilot beëindigd en zijn deze 1500 extra plekken nooit verstrekt.

De zzp’ers in de wijkverpleging hebben dus met nogal wat verbroken beloftes te maken gehad in het verleden. 1150 zzp’ers zaten in 2014 vol overgave in de pilot. Toch werd deze eenzijdig afgekapt. In de praktijk kwam het voor dat een zzp’er die in 2014 ingestapt was bij een enthousiast zorgkantoor VGZ, enkele maanden later te horen kreeg dat de pilot werd beëindigd door zorgverzekeraar VGZ. Ondanks die teleurstellingen zijn zzp’ers verder gegaan in de wijkverpleging, maar dan via niet-gecontracteerde zorg.

Zzp’ers in de wijkverpleging. Wat is er nodig?

Het arbeidsmarkt probleem in de wijkverpleging wordt steeds groter. Het leeuwendeel van de zzp’ers heeft geen mogelijkheid tot het aangaan van een individueel contract. Door het afbouwen van niet-gecontracteerde zorg komen zzp’ers steeds verder in de verdrukking. 60% van onze achterban stelt dat zij de zorg verlaten als zij terug in loondienst moeten. Wat is er nodig om deze tienduizenden professionals hun werk te laten doen?

Individuele contractering werkte prima tussen 2012 en 2015. Het is de enige manier van contracteren die ooit als ‘veilig’ is geoormerkt voor de Belastingdienst. Het werkte voor de zorgprofessional én de financier. De technologische hulpmiddelen zijn alleen maar beter geworden de afgelopen jaren. Naast KIWA is er ook aan een HKZ keurmerk voor zzp’ers gewerkt. Zzp’ers in de zorg verdienen een hernieuwde pilot in de wijkverpleging.

SoloPartners is de brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. We hebben meer dan 15.000 leden. Sluit je ook aan >>

Dit artikel delen