Nieuws

Vraagstuk niet gecontracteerde zorg genuanceerder dan ‘frauduleus’, ‘duurder’ of ‘zorgen over kwaliteit’

woensdag 3 januari 2018    Dit artikel delen
niet gecontracteerde zorg - Solopartners

Zorgverzekeraars hebben sinds 1 januari 2015 veel last van niet gecontracteerde zorg. Vanaf die datum werden zij en niet langer zorgkantoren verantwoordelijk voor de financiering van thuiszorg binnen de ‘aanspraak wijkverpleging’. Veel zorgaanbieders kiezen bewust of door noodzaak voor het verlenen van zorg zonder contract tegen een lager tarief. Het probleem hierbij is dat het volume aan zorg dat geleverd wordt niet op voorhand bekend is voor zorgverzekeraars. Dat maakt de ontwikkeling van niet gecontracteerde zorg onwenselijk. Zorgverzekeraars proberen als reactie hierop ongecontracteerde zorg te voorkomen en framen dat via reguliere media in termen van ‘frauduleus handelen’, ‘veel duurder dan gecontracteerde zorg’ of ‘zorgen over kwaliteit’. Een sluipende anti-campagne om uiteindelijk de duizenden niet gecontracteerde zorgaanbieders gaandeweg de markt uit te duwen. Hoe moeten deze artikelen gelezen worden?

Nee, ‘niet gecontracteerde zorg’ is niet ‘frauduleus’

Nieuwsuur heeft in augustus een artikel over ongecontracteerde zorg gepubliceerd. Voor zorgverzekeraars valt het woord ‘fraude’ dan eenvoudigweg snel. ‘Fraude vindt in het overgrote deel plaats in ongecontracteerde zorg. Er is bijvoorbeeld een criminele organisatie die onze verzekerden benadert om valse nota’s in te dienen om dan vervolgens de opbrengst te delen. Het is echt onacceptabel dat zorggeld op die manier verdwijnt’, zegt Gerrits van Zilveren Kruis.

Knappe framing van een boodschap om de publieke opinie te kleuren. Want het percentage fraude op het totale volume aan geld dat door deze zorg heen loopt, maakt het Zilveren Kruis gemakshalve niet bekend. Stel dat er met 1% van het zorggeld fraude wordt gepleegd en het leeuwendeel van die 1% binnen ongecontracteerde zorg plaatsvindt, dan klopt de opmerking “Fraude vindt in het overgrote deel plaats in ongecontracteerde zorg”. De vraag is alleen hoe groot dat totale percentage fraude wel niet is. Want misschien slaan we 99% welwillendheid over. En wanneer spreekt men van fraude? Ook die definitie is niet bekend. Het Zilveren Kruis zet op deze wijze een hele grote groep aanbieders weg.

Ongecontracteerde zorgverleners zijn dezelfde soort mensen als gecontracteerde zorgverleners. Het zijn professionals die zo goed mogelijk hun werk proberen te doen en met passie voor hun vak staan. De financieringsvorm is niet leidend voor het gedrag van zorgprofessionals. Het is goed mogelijk dat er niet altijd even goed wordt omgesprongen met niet gecontracteerde zorg en dat er onbedoeld ongewenste situaties ontstaan. Door het contracteren van ongecontracteerde aanbieders is dit via contractering te beïnvloeden. Zorgverzekeraars wensen die contracten niet uit te geven en maken het voor bijvoorbeeld zelfstandig verpleegkundigen en verzorgenden onmogelijk om een contract te krijgen.

Nee, ‘ongecontracteerde zorg’ is niet zomaar ‘duurder’

Zorgverzekeraars zien in hun meta-data aantoonbaar voorbij komen dat ongecontracteerde zorgaanbieders gemiddeld meer uren zorg inzetten dan hun gecontracteerde zorgaanbieders. Hierop baseren zij hun uitspraak dat ongecontracteerde zorg ‘duurder’ is en daarmee proberen zij ook hier aan te sturen op maatschappelijk sentiment. “De zorgverleners zonder contract bij een zorgverzekeraar, bijvoorbeeld psychologen of wijkverplegers, zijn bovendien veel duurder dan de bureaus die wel zijn aangesloten bij een zorgverzekeraar. Per patiënt besteden ze 2,7 keer zoveel uren en ze zijn twee keer zo duur, zegt het onderzoek.

De onderzoekers denken dat de stijging van het aantal uren is toe te schrijven aan intensievere zorg door ongecontracteerde zorgverleners.” Een zeer wenselijke uitkomst voor zorgverzekeraars mag je stellen. Laten we de vraag over wie dit onderzoek gefinancierd heeft gemakshalve even voor wat het is en overgaan tot de inhoud. Hoe komt het dat niet gecontracteerde zorg duurder lijkt? Waarom besteden ongecontracteerde aanbieders aantoonbaar meer uren aan cliënten?

Omdat de cliëntenpopulatie gemiddeld een heel ander profiel heeft en op basis van dat profiel meer zorg vereist.

Contractverplichtingen

Ongecontracteerde zorgaanbieders zijn niet gehouden aan contractverplichtingen. Binnen die contractverplichtingen leggen zorgverzekeraars al jaren vast dat gecontracteerde zorgaanbieders zorgplicht hebben. Oftewel, mevrouw Jansen met steunkousen heeft net zoveel recht op zorg als meneer de Vries die 24-uurs zorg nodig heeft in zijn laatste levensfase. Gecontracteerde zorgaanbieders moéten zowel mevrouw Jansen als meneer de Vries in zorg nemen. Ongecontracteerde zorgaanbieders hoeven dat niet. Ze hebben immers geen contract. Als de zorgverzekeraars vervolgens hun meta-data bekijken zien zij inderdaad dat de gemiddelde zorgvraag van cliënten bij gecontracteerde zorgaanbieders lager is dan bij ongecontracteerden.

Ongecontracteerde zorgaanbieders zijn namelijk opportuner in hun aanname van cliënten dan gecontracteerde aanbieders dat mógen zijn. Zij passen naar onze ervaring veel meer selectie aan de poort toe. Anders gezegd; ze hebben intrinsiek meer behoefte aan zwaardere cliënten dan lichtere zorgvragen. Als je 1 cliënt hebt met steunkousen en 1 terminale cliënt en daar een gemiddelde van neemt, krijg je een andere gemiddelde inzet aan uren dan 2 terminale cliënten. Misschien wel 2,7 keer zoveel meer. Dat heet echter niet ‘duurder’, maar zijn ‘andere keuzes’.

Ongecontracteerde zorgverleners zijn dezelfde soort mensen als gecontracteerde zorgverleners, alleen in dit geval worden gecontracteerde zorgverleners geforceerd om ook minder intensieve cliënten te accepteren. Dat levert andere gemiddelden op. Pas als cliënten met precies hetzelfde profiel aan zorgvraag als gecontracteerde en niet gecontracteerde zorg naast elkaar worden gelegd kun je iets zeggen over meer inzet en ‘duurder’. Door het contracteren van ongecontracteerde aanbieders is de inzet via contractering veel meer naar een gemiddelde te krijgen als dat de wens zou zijn. Zorgverzekeraars wensen die contracten niet uit te geven. Daardoor maken ze het voor bijvoorbeeld zelfstandig verpleegkundigen en verzorgenden onmogelijk om een contract te krijgen.

Nee, ‘kwaliteit van zorg’ is niet ‘slechter bij niet gecontracteerde zorg’

Even terug naar het artikel van Nieuwsuur. Zilveren Kruis stelt naast frauduleus handelen, ook de kwaliteit van zorg ter discussie. “Impactvolle maatregelen, maar de enige manier om de kwaliteit van de wijkverpleging op peil te houden”. Het vertragen van betalingen en het opwerpen van belemmeringen voor de cliënt is dus gelegitimeerd volgens de zorgverzekeraar. De kwaliteit van zorg staat wat hen betreft ter discussie. Dit standpunt kan terzijde geschoven worden, met de eenvoudige stellingname dat er geen onafhankelijk onderzoek is gedaan naar de verschillen in kwaliteit van zorg tussen gecontracteerde en ongecontracteerde zorgaanbieders. Zo’n onderzoek zou ook niet veel opleveren, want..

Ongecontracteerde zorgverleners zijn dezelfde soort mensen als gecontracteerde zorgverleners. Er zitten goede en slechte zorgverleners bij ongecontracteerde zorgaanbieders en er zitten goede en slechte zorgverleners bij gecontracteerde aanbieders. Sterker nog, als we naar een recent onderzoek onder onze 6000 leden kijken, dan durven we de stelling aan dat zelfstandige verpleegkundigen en verzorgenden het gemiddeld heel wat meer naar hun zin hebben op hun werk dan medewerkers in loondienst.

De relatie tussen werkplezier en kwaliteit van zorg is al talloze keren aangetoond. Je zou dus kunnen stellen dat de meer blije zorgverleners meer betrokkenheid en bevlogenheid vertonen. De kwaliteit van zorg van zelfstandigen was tijdens de pilot met individuele contractering bij zorgkantoren in de periode ’11 – ’14 substantieel hoger dan gemiddeld. We negeren dat allemaal gemakshalve, want.. precies, we willen niet dat zelfstandigen gecontracteerd worden.

Is er dan helemaal niets aan de hand?

Ja, er is reden tot zorg. Wij zien in de praktijk voorbeelden voorbij komen waarbij de inzet van niet gecontracteerde zorg niet goed is gegaan. Dit omdat men onvoldoende door heeft waar verantwoordelijkheden liggen en hoe je zorg in moet richten. Waarbij er indicatiestellingen zijn door wijkverpleegkundigen die onvoldoende objectief zijn. En waarbij er te lang op de Zorgverzekeringswet wordt geleund en niet tijdig naar de Wet Langdurige Zorg wordt doorverwezen omdat men daar niet ongecontracteerd kan declareren. Waarbij de kwaliteit van zorg onder druk staat. Ook die aspecten zijn aan de hand. Het komt zeker voor. Maar het is niet hoe we ‘niet gecontracteerde zorg’ moeten gaan lezen. Het zijn uitzonderingen op een grote hoeveelheid zorgverlening.

We pleiten voor meer dialoog en minder framing. We pleiten voor een genuanceerd debat over waar die toegenomen zorgvraag vandaan komt en hoe we hiermee om moeten gaan. En we pleiten voor zelfstandige contractering om zorgaanbieders op een verantwoorde wijze tot andere keuzes te laten komen als dat nodig is. Onze uitnodiging is er. Nu nog een zorgverzekeraar die daar voldoende interesse in heeft.

SoloPartners staat voor een zelfstandige en volwaardige positie voor zzp’ers in de zorg. Sta jij daar ook voor? Sluit je aan >>

Dit artikel delen