Nieuws

Zorgverzekeraars belemmeren wettelijk recht op niet-gecontracteerde thuiszorg

maandag 13 november 2017
zorg zzp'ers komen in actie

Ondanks dat artikel 13 binnen de Zorgverzekeringswet burgers met een zorgpolis de mogelijkheid geeft om gebruik te maken van een gecontracteerde óf ongecontracteerde zorgaanbieder, wordt dit recht steeds verder afgebouwd door zorgverzekeraars. Nergens is dit zo sterk zichtbaar als bij de thuiszorg. We vatten hieronder een aantal signalen uit de praktijk samen.

Richting cliënten: niet-gecontracteerde zorg ná machtiging van verzekeraar

Een brief van het Zilveren Kruis aan cliënten met een zorgvraag laat zien dat de zorgverzekeraar niet-gecontracteerde zorg sterk ontmoedigt. ‘Stap in 2018 over naar een zorgverlener waarmee wij wel afspraken hebben’, is het sturende advies. Vanaf 2019 heeft de client een machtiging nodig om überhaupt nog gebruik te mogen maken van een niet-gecontracteerde aanbieder. Dit ondanks het feit dat artikel 13, het recht om gebruik te mogen maken van een niet-contracteerde zorgaanbieder, een wettelijk verankerd recht is. Wat de zorgverzekeraar gemakshalve niet vertelt is dat zij geen kleinschalige zorgaanbieders contracteert en dat het ‘grote aantal zorgverleners’ slim beschreven is. Die grote aantallen zorgverleners werken namelijk maar voor enkele grote gecontracteerde zorgorganisaties. De keuzevrijheid van cliënten wordt stelselmatig teruggebracht met dit soort besluitvorming.

Richting zorgaanbieders: niet-gecontracteerde zorg alleen na toestemming

Een brief van het Zilveren Kruis aan niet-gecontracteerde zorgaanbieders laat zien dat zij alleen nog aan de slag mogen met niet-gecontracteerde zorgverlening als de zorgverzekeraar toestemming geeft (!) voor niet-gecontracteerde zorgverlening. Met andere woorden; de zorgverzekeraar die jou als kleine zorgaanbieder zojuist uitgesloten heeft van een contract, is dezelfde partij die toestemming moet geven om het alternatief – niet-gecontracteerde zorg – te mogen leveren. Zelfstandig verpleegkundigen die door zorgverzekeraars al jaren genegeerd worden bij de zorginkoop, kozen voor het alternatief om dan maar voor 75% van de tarieven zorg te verlenen als niet-gecontracteerde zorgaanbieder. Nu horen zij echter dat ook dat een doodlopende weg is. Je hoeft je namelijk niet af te vragen of er ‘toestemming’ komt vanuit een zorgverzekeraar voor een partij die zij even daarvoor zelf uitgesloten hebben. De keuzevrijheid van de cliënt wordt ook in dit geval verder beperkt en de zorgverzekeraar beslist.

Eigen contract verpleegkundigen bij zorgverzekeraar blijft onmogelijk

Solopartners ziet in het zelfstandig ondernemerschap een mogelijkheid om professionals te behouden voor de zorg. In het geval van verpleegkundigen is dat geen overbodige luxe. De logische redenatie zou zijn; als verpleegkundigen de verantwoordelijkheid voor een eigen contract willen dragen, zorg dan dat ze een contract krijgen, zoals dat bijvoorbeeld bij huisartsen, fysiotherapeuten en diëtisten wel het geval is. Helaas. In de inkoopeisen van zorgverzekeraars is geregeld dat in het geval van thuiszorg, alleen WTZi toegelaten zorgaanbieders een contract kunnen krijgen voor de thuiszorg. Zelfstandige verpleegkundigen kunnen per definitie geen WTZi erkenning krijgen vanuit het CIBG en om die reden zijn zij automatisch uitgesloten van contractmogelijkheden.

Uitbetaling van niet-gecontracteerde zorg steeds verder belemmerd

Ontmoedigen van niet-gecontracteerde zorg kan ook door het belemmeren van de uitbetalingen. Zorgverzekeraars zijn de afgelopen jaren actief met het afbouwen van twee mogelijkheden voor soepele uitbetaling.

1. Je kon in het verleden een betaalovereenkomst krijgen met een zorgverzekeraar, zodat niet-gecontracteerde zorg rechtstreeks betaald kon worden aan de individuele zorgverlener door de zorgverzekeraar. Deze mogelijkheid is inmiddels door zorgverzekeraars afgebouwd tot nul.

2. Als cliënt kun je ervoor kiezen om niet-gecontracteerde zorg uit te laten betalen aan de zorgverlener door de zorgverzekeraar. Via een ‘akte van sessie’ geeft de client een opdracht aan de zorgverzekeraar om met toestemming direct uit te betalen aan de zorgaanbieder. Ook deze optie wordt steeds verder afgebouwd.

Het gevolg is dat de enige route die overblijft een heel kwetsbare is. Cliënten krijgen het geld voor niet-gecontracteerde zorg rechtstreeks op hun rekening gestort van de zorgverzekeraar. Niet iedere cliënt is in staat om om te gaan met de soms duizenden euro’s per maand die op de rekening verschijnt. Betalingsproblemen tussen cliënten en zorgaanbieders is dan ook een veelgehoord en logisch gevolg. Het is immers geen nieuws dat mensen soms moeite hebben hun rekening te betalen.

Indicatiestelling wijkverpleegkundigen genegeerd

De toegang van burgers naar thuiszorg, verloopt via huisartsen en wijkverpleegkundigen. Zij doen een zogenaamde ‘indicatiestelling’, waarbij zij op basis van vakinhoudelijke criteria bepalen wat het ziektebeeld van de cliënt is en onder welke omstandigheden deze leeft. Het aantal uren zorg komt hier logischerwijs uit voort en deze indicatiestelling verloopt via een bepaalde professionele systematiek. Wijkverpleegkundigen hebben anders gezegd een sleutelrol in de voorziening rondom thuiszorg en zijn bepalend voor de toegang naar zorg. Een behoorlijk strategische rol dus, zo heeft de zorgverzekeraar inmiddels ook door. Het afgelopen anderhalf jaar bereiken ons steeds vaker signalen dat de zorgverzekeraar op de stoel gaat zitten van de wijkverpleegkundige en -jawel- de indicatiestelling corrigeert. Hierbij is de praktijk dat functionarissen van de zorgverzekeraar wijkverpleegkundigen bellen na een indicatiestelling en aangeven dat het aantal geïndiceerde uren “teveel” is en aangepast dient te worden. Dit leidt dikwijls tot zeer verhitte gesprekken, waarbij de uitkomst afhangt van de standvastigheid van de wijkverpleegkundige in kwestie.

Indicatiestelling alleen via gecontracteerde wijkverpleegkundigen

De toeleiding van cliënten naar de thuiszorg verloopt dus via de wijkverpleegkundige. De zorgverzekeraar beperkt graag de niet-gecontracteerde zorg voor cliënten. Tel deze bij elkaar op en je krijgt de volgende regel; alleen gecontracteerde zorgorganisaties mogen via hun wijkverpleegkundigen indicatiestellingen doen voor cliënten. Je komt als niet-gecontracteerde aanbieder op deze wijze niet meer aan bod, aangezien je dus bij de toeleiding naar zorg geen kans hebt om überhaupt kennis te maken met cliënten. Die cliënt wordt namelijk door zorgverzekeraars gewezen op wijkverpleegkundigen van grote zorgorganisaties. Het is uiteraard geen raadsel wie de zorg na de indicatiestelling vervolgens gaat leveren: de organisatie waar de wijkverpleegkundige in dienst is. Hoezo keuzevrijheid? De zelfstandige wijkverpleegkundige zonder contract zat dus in dezelfde klas als de wijkverpleegkundige die in loondienst voor een gecontracteerde zorgorganisatie werkt. De ene mag wel indicaties stellen en de andere niet.

Afwijzing van het PGB bij zorgverlening door zelfstandigen

Goed. Maar is er dan niet zoiets als het Persoons Gebonden Budget? Die vorm van zorg waarbij cliënten een eigen budget toebedeeld krijgen en vervolgens zelf hun zorgverleners mogen kiezen? Laten we de gecontracteerde en niet-gecontracteerde opties even voor wat ze zijn en laten we overschakelen naar die succesvolle optie uit de jaren ’90. Maximale keuzevrijheid, eigen regie en dat soort termen. Helaas.

“U ontvangt geen PGB. Uw indicatie is namelijk gesteld door een persoon die als een zelfstandige werkt. Volgens de voorwaarden kennen wij dan geen PGB toe. Een indicatie moet worden gesteld door een verpleegkundige met een HBO-niveau5 opleiding. Deze persoon moet ook werkzaam zijn bij een zorgaanbieder die op grond van de WTZI is toegelaten om persoonlijke verzorging en verpleging te leveren.”

Dus de potentiële PGB houder die graag een beroep doet op kleinschalige zorg die níet afkomstig is van grote gecontracteerde zorgaanbieders, dient zijn of haar indicatie te krijgen van.. precies, grote gecontracteerde zorgaanbieders.

Standpunt

Solopartners is van mening dat artikel 13 binnen de Zorgverzekeringswet gerespecteerd dient te worden. Cliënten zouden zonder opgeworpen hindernissen, gebruik moeten kunnen maken van niet-gecontracteerde zorg. Kleinschalige zorg, zoals zelfstandigen die geven, mag rekenen op hoge tevredenheid van cliënten, leidt tot zorgprofessionals die met plezier hun werk uitvoeren en wordt uitgevoerd tegen lagere kosten. Het uitsluiten van zelfstandigen door het opwerpen van belemmeringen en onmogelijkheden, en het ontmoedigen van niet-gecontracteerde zorg bij polishouders is een beweging die wij onacceptabel achten.

Solopartners maakt zich als branche organisatie hard voor een zelfstandige positie van zzp’ers in de zorg. Wij onderzoeken de mogelijkheden om juridische stappen te zetten tegen zorgverzekeraars om deze onrechtmatige handelswijze te stoppen. Sta je daar achter? Sluit je dan aan >>