Wie betaalt jouw ontwikkeling?

Als zelfstandige in de zorg stuurt niemand je naar een cursus. Dat klinkt als vrijheid en is een keuze die je zelf maakt. Het is ook een rekening die je zelf betaalt voor je eigen ontwikkeling. De vraag is of je je het kunt veroorloven om hier niet in te investeren…

Hetzelfde werk, een ander opleidingsplan

Twee verpleegkundigen, dezelfde afdeling, dezelfde patiënten. De een krijgt in het voorjaar een uitnodiging voor de teamscholing; betaald, onder werktijd, met een plek in het rooster. De ander werkt die dag gewoon door, want een dag scholing is voor haar een dag zonder omzet én een met een factuur.

Daar zit geen onwil achter. Opleidingsbudgetten, O&O-fondsen, scholingsagenda’s, jaargesprekken: het hele bouwwerk rond leren en ontwikkelen is ontworpen voor loondienst. Wie daarbuiten werkt, valt er niet uit; die komt er nooit in voor.

Wat je mist, is niet alleen de cursus

Het meest zichtbare verschil is het geld. Het belangrijkste verschil is iets anders: het leerklimaat.

In een vast team leer je voortdurend zonder dat het scholing heet. Je kijkt mee bij een collega die iets beter kan dan jij. Je zit bij de casusbespreking waarin de moeilijke week wordt nabesproken. Komt er een nieuw ECD of een ander type pomp, dan sta je vanzelf in de rij voor de uitleg. Wie als zelfstandige komt en gaat, mist die herhaling. Je wordt ingewerkt op het protocol, maar niet meegenomen in het gesprek.

Op één dienst is dat geen probleem. Over vijf jaar tikt het aan. Het risico is dat je stilstaat zonder dat iemand het tegen je zegt.

De rekensom die je twee keer betaalt

Scholing ‘kost’ een zelfstandige dubbel: de factuur én de dag. Een driedaagse specialistische training van pakweg €900, kost bij een uurtarief van €50, ook nog eens zo’n €1.200 aan misgelopen omzet. Ruim €2.000 voor drie dagen. (De bedragen zijn bedoeld als rekenvoorbeeld)

Boek je die €2.000 als kostenpost, dan komt het er nooit van. Boek je het als investering, dan hoort er een andere vraag bij: wat levert dit op? Niet in vage bewoordingen maar concreet: word ik hier ‘schaarser’ van? Kan ik hierdoor een hoger tarief of een langere opdracht vragen? Kan ik hiermee ook in de toekomst blijven werken, als tillen en nachtdiensten minder vanzelfsprekend zijn vanwege de leeftijd?

Dat zijn ondernemersvragen, geen zorgvragen. En ze worden te weinig gesteld.

De ondergrens is geregeld, de rest niet

Een deel van je ontwikkeling is niet vrijblijvend:

• BIG-herregistratie
  Wie in het BIG-register staat, moet zich elke vijf jaar opnieuw registreren. Haal je de urennorm niet, dan is een scholingstraject met een Periodiek Registratie Certificaat (PRC) de enige weg terug.
• Kwaliteitsregister V&V
  Daar geldt een werkervaringseis van 2.080 uur in vijf jaar én deskundigheidsbevordering. De norm gaat naar 184 punten; tot 1 juli 2027 loopt nog een coulanceregeling van 147 punten. Daarna wordt de lat dus hoger.
• Wkkgz
  Als solistisch werkende zorgverlener ben je zelf zorgaanbieder. De verantwoordelijkheid voor goede zorg, en daarmee voor je eigen bekwaamheid, ligt bij jou; niet bij de organisatie waar je die maand werkt.

Realiseer je dat dit de bodem is, niet het plafond. Herregistratie bewijst dat je nog bevoegd bent. Het zegt niets over de vraag of je over tien jaar nog wordt gevraagd.

Wat de fiscus wel en niet doet

Hierover zijn veel misverstanden. Kortgezegd:  

• Cursussen en opleidingen die je vakkennis op peil houden of verbreden binnen je huidige beroep zijn zakelijke kosten. Die trek je volledig af van je winst.
• Congressen, seminars, symposia en studiereizen vallen onder de beperkt aftrekbare kosten. Je trekt ze af voor zover ze boven de drempel van €5.700 uitkomen (bedrag in 2026). Of je kiest ervoor om 80% van die kosten af te trekken.
• Btw terugvragen kan alleen als je btw-belaste omzet hebt. Lever je vrijgestelde zorg, en dat geldt voor veel zorgverleners, dan is de btw op een cursus onderdeel van je kostprijs. Reken daar dus mee.
• Een opleiding voor een heel ander beroep is geen zakelijke kostenpost. En de oude vangnetten zijn dicht: de aftrek van scholingsuitgaven in de inkomstenbelasting verviel per 1 januari 2022, het STAP-budget stopte per 1 januari 2024.

Kortom: de fiscus betaalt niets, die verlaagt hooguit je rekening. Leg je eigen situatie voor aan je boekhouder.

Vier dingen die je deze maand nog kunt regelen

1. Zet een vast percentage van je omzet apart
   Naast je btw-pot en je belastingpot: een derde ‘opleidingen-potje’. Twee à drie procent van je omzet is een werkbaar begin. Het gaat niet om het percentage, het gaat om de gewoonte.
2. Blok de dagen vóórdat je opdrachten inplant
   Zet aan het begin van het jaar vier scholingsdagen in je agenda. Doe je dat later, dan zijn ze weg.
3. Reken scholingskosten door in je tarief
   Je uurtarief is geen salaris. Daarin zitten onder meer kosten voor verzekeringen, pensioen, leegloop én onderhoud van je vakbekwaamheid. Wie dat niet doorrekent, financiert zijn/haar eigen ontwikkeling.
4. Zet scholing op de agenda van het opdrachtgesprek
   Mag je meedoen met de bijscholing die het team krijgt? Wie betaalt de scholing die organisatiespecifiek is; het ECD, de protocollen, de scholing rond voorbehouden handelingen die je nodig hebt om daar te kunnen werken? Dat is een normale vraag en je bent niet de eerste die hem stelt.
   Let daarbij wel op de balans. Vakinhoudelijke scholing die je zelf kiest en betaalt, versterkt je positie als zelfstandige. Structureel meedraaien in het interne opleidingsprogramma van een opdrachtgever kan een rol spelen in de discussie over inbedding in de organisatie.

En dan is er nog iets wat bijna niets kost: organiseer je eigen leerklimaat. Een intervisiegroep met vier zelfstandigen; één keer per kwartaal, een avond met een casus op tafel. Een collega die je belt na een dienst die je bijblijft. Een dag meelopen bij iemand die iets kan wat jij niet kunt. Dat vervangt precies datgene wat je in loondienst gratis kreeg.

Kies voor jouw ontwikkeling

De vraag is niet of scholing duur is. De vraag is of je het je kunt veroorloven om over tien jaar precies te doen wat je vandaag doet; in een sector waarin technologie, doelgroepen en financiering intussen zijn opgeschoven.

Wie betaalt jouw ontwikkeling? Jij. Dat is de prijs van zelfstandigheid en tegelijk het voordeel ervan: niemand anders bepaalt waarin je investeert. Maar dan moet je die keuze wel maken. Niet kiezen is namelijk ook een keuze; een die je stilstand kost.

Wil je gericht aan je vakbekwaamheid werken? Via onze samenwerkingspartner Zorgscholing volg je e-learnings en klassikale trainingen die zijn afgestemd op zelfstandig werkende zorgprofessionals.