Er bestaat géén zzp-verbod in de zorg

De druk op de zorg is hoog. Ziekteverzuim rond de tien procent is in sommige bestuurskamers inmiddels 'marktconform' geworden. Maar als een op de tien zorgprofessionals langdurig uitvalt, is er geen personeelsprobleem; dan is er een systeemprobleem.

Er is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in verzuimbeleid en vitaliteitsplannen. Belangrijke stappen, maar zolang de werkdruk structureel te hoog is, blijft het effect beperkt. Juist dáár ligt een deel van de oplossing: flexibiliteit. Niet als vervanging van personeel, maar als slimme schil rond vaste teams die de druk opvangt op momenten dat het nodig is.

Bestuurders zoeken naar de juiste weg

In gesprekken met bestuurders en managers horen we vaak dezelfde vraag: “We willen best zzp’ers inzetten, maar hoe doen we dat nog op een verantwoorde manier?” De behoefte is onverminderd groot; voor ziektevervanging, piekbelasting, tijdelijke capaciteitsproblemen, specialistische inzet en projectmatige ondersteuning. Zonder flexibiliteit neemt de druk op vaste teams verder toe. Dat is geen mening, dat is praktijk.

De onzekerheid zit niet in de behoefte, maar in de inrichting: hoe zorg je dat flexibiliteit helpt, zonder risico op schijnzelfstandigheid?

Het grootste misverstand in de zorg

’De Belastingdienst staat geen zzp’ers meer toe’, is een veelgehoorde bewering. Dat is echter onjuist.

Er bestaat immers geen wet die het werken met zzp’ers verbiedt. Wat wél bestaat, is wetgeving die voorkomt dat iemand als zelfstandige werkt terwijl er feitelijk sprake is van een arbeidsrelatie. Dat onderscheid is cruciaal. Ook met de toekomstige Zelfstandigenwet blijft dit het kernprincipe: niet de zzp’er is het probleem, maar de manier waarop de samenwerking wordt ingericht.

Wanneer een zelfstandige structureel een vaste teamplek bezet of feitelijk een vacature vervult, ontstaat risico. Maar dat betekent niet dat zelfstandige inzet per definitie onmogelijk is.

Ondertussen verschuift de markt

We zien een opvallende beweging: bemiddelingsbureaus stappen massaal over naar uitzend- en detacheringsconstructies. Vaak met de boodschap: ‘Stop met zzp’ers, wij regelen het via uitzenden of detachering’. Vanuit hun verdienmodel is dat begrijpelijk. Maar de vraag die iedere zorgbestuurder zich moet stellen is: ‘helpt dit de zorg?’

De flexibiliteit blijft weliswaar bestaan, maar de kosten stijgen en de professionele autonomie van zorgverleners neemt af. Dat is geen neutrale verschuiving.

Zwart-wit beleid helpt niemand

Veel organisaties kiezen voor de makkelijkste uitweg en werken niet meer met zzp’ers. Dat klinkt daadkrachtig, maar het is een schijnoplossing. Teams moeten de tekorten opvangen, de werkdruk stijgt, uitval neemt toe en het systeem raakt verder onder druk. Zwart-wit denken lost het probleem niet op; het verplaatst het.

ZZP kán wel, mits goed ingericht

Nogmaals, zelfstandig werken in de zorg is nog steeds mogelijk. Maar alleen als de samenwerking goed wordt vormgegeven. Gezonde zelfstandige inzet kenmerkt zich door:

• tijdelijke en afgebakende opdrachten;
• geen structurele teamplek;
• eigen professionele regie van de zelfstandige;
• ruimte voor flexibiliteit in de uitvoering;
• heldere afspraken vooraf over scope en verwachtingen.

Het probleem is dat veel organisaties niet weten hoe zij dit juridisch correct moeten toetsen. Dat is precies waar het misgaat én waar de oplossing ligt.

ZZP Ja/Nee: van onzekerheid naar aantoonbare zekerheid

De oplossing is niet het stoppen met zzp’ers, maar het béter toetsen. Er zijn concrete tools beschikbaar die dit toetsen zowel vóór als tijdens de opdracht mogelijk maakt. Zo kan zowel de zzp’er als de opdrachtgever gedurende de samenwerking monitoren of er nog steeds sprake is van een opdracht.

ZZP Ja/Nee is een praktische tool die vooraf én tijdens de samenwerking toetst of er sprake is van echte zelfstandigheid. Hiermee maak je de stap van onderbuikgevoel naar aantoonbare zekerheid voor zowel de opdrachtgever als de zelfstandig zorgprofessional.

Meer informatie over ZZP Ja/Nee? Klik hier voor meer informatie.

Tijd voor volwassen beleid

Samenvattend, de zorg staat voor grote uitdagingen; personeelstekorten, een stijgende zorgvraag en hoge werkdruk. In zo’n context helpt zwart-wit denken niet. De keuze is niet loondienst óf zzp. Het gaat om de juiste inzet op het juiste moment.

Zelfstandig zorgprofessionals kunnen een waardevolle rol spelen in een goed functionerend zorgsysteem, mits zij écht als ondernemer werken en de samenwerking correct is ingericht.

Het debat over het zzp-schap in de zorg is té lang gevoerd op basis van angst en aannames. Het is tijd voor feiten, toetsing en gedeelde verantwoordelijkheid. Want als we het goed organiseren, levert het precies op waar de zorg nú behoefte aan heeft: meer rust in teams, minder druk op professionals en betere continuïteit van zorg.