De Zelfstandigenwet is niet het einde van het zzp-schap in de zorg

Het wetsvoorstel Zelfstandigenwet roept veel vragen op bij zelfstandig zorgprofessionals. Dat is begrijpelijk: de voorgestelde criteria sluiten lang niet altijd aan op de dagelijkse praktijk in de zorg. Daardoor ontstaat het beeld dat zelfstandig werken straks niet meer kan als je niet aan alle voorwaarden van de nieuwe ‘veilige haven’ voldoet.

Dat beeld klopt niet!

Wie niet aan alle voorwaarden voldoet, is niet automatisch werknemer of schijnzelfstandige. De veilige haven is een route naar zekerheid vooraf. Maar niet de enige route om als zelfstandige te werken.

Wat is de ‘veilige haven’ en wat als je hieraan niet voldoet?

De Zelfstandigenwet voegt een nieuw lid toe aan artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek. Voldoe je aan de zelfstandigentoets én de werkrelatietoets (in totaal zeven voorwaarden)? Dan werk je volgens de wet ‘in ieder geval’ niet in dienst van een werkgever. Dat is de veilige haven.

Twee kanttekeningen zijn belangrijk:

1. De zekerheid geldt alleen zolang je in de praktijk ook écht zo werkt: niet wat op papier staat telt, maar hoe de samenwerking feitelijk verloopt.
2. Aan alle zeven voorwaarden moet tegelijk worden voldaan; één gemist criterium is genoeg om buiten de veilige haven te vallen.

Maar wat er gebeurt als je niet aan alle voorwaarden voldoet? Dan ontstaat niet automatisch een dienstverband. De arbeidsrelatie wordt dan op dezelfde manier beoordeeld zoals dat nu ook gebeurt: op basis van alle feiten en omstandigheden van de samenwerking (de zogenaamde holistische toets).

Bekijk ook ons kennisblad ‘Zelfstandigenwet - Wat staat er in de plannen?’

De praktijk in de zorg is nu eenmaal anders

De zorg kent omstandigheden die in veel andere sectoren niet voorkomen. Zorgprofessionals werken met kwaliteitseisen, protocollen en zorgdossiers. Ze werken samen met collega’s en andere disciplines; vaak binnen een organisatie die wettelijk eindverantwoordelijk is voor goede en veilige zorg. Dat zijn geen nieuwe omstandigheden. Dat is al jaren de dagelijkse praktijk.

De holistische toets blijft het vangnet

Valt een zorgprofessional niet binnen de veilige haven? Dan komt de beoordeling dus terecht bij de bestaande, holistische toets. Daarbij wordt gekeken naar het totaalplaatje aan de hand van de gezichtspunten die de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest heeft genoemd. Denk daarbij aan vragen als:

• Wie bepaalt hoe, wanneer en waar het werk wordt gedaan?
• Hoe ben je ingebed in de organisatie van de opdrachtgever?
• Hoe is je tarief tot stand gekomen en hoe hoog is het?
• Loop je ondernemersrisico, bijvoorbeeld bij schade, ziekte of het uitblijven van betaling?
• Treed je naar buiten op als ondernemer: werk je voor meerdere opdrachtgevers, werf je zelf klanten, investeer je in je eigen scholing en voorzieningen?

Geen van de gezichtspunten is op zichzelf beslissend. Juist die bredere afweging zorgt ervoor dat situaties in de praktijk genuanceerder zijn dan vaak wordt gesuggereerd. Maar de holistische toets biedt geen zekerheid vooraf. En de uitkomst kan ook uitvallen in de richting van een dienstverband.

Werk je buiten de ‘veilige haven’?  Zorg dan dat je jouw zelfstandigheid in de praktijk zichtbaar en aantoonbaar maakt.

Onze inzet: Zelfstandigenwet mét oog voor de zorgprofessional

Nogmaals, als je niet voldoet aan alle voorwaarden van de ‘veilige haven’, betekent dit niet automatisch dat je niet meer als zelfstandige kunt werken. Maar tegelijkertijd blijft SoloPartners zich inzetten voor verbetering van het wetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet.

Ook zelfstandig zorgprofessionals hebben recht op duidelijkheid die ook écht aansluit bij de praktijk van de zorg. Op dit moment ligt het wetsvoorstel ter consultatie en kan iedereen hierop reageren. Het is cruciaal dat de stem van zorg-zz’ers wordt gehoord en de internetconsultatie biedt daarvoor een belangrijke kans. Ook SoloPartners brengt de knelpunten uit de sector daar onder de aandacht.

We kijken naar wat wél kan

Maar zolang die discussie loopt, besteden we aandacht aan de mogelijkheden die er zijn. Zorgprofessionals willen weten wat wél kan en niet alleen wat ‘misschien niet kan’.

Daarom starten wij een serie met praktijkverhalen. De komende weken nemen we veelvoorkomende situaties onder de loep. En we bekijken hoe ze zich verhouden tot de Zelfstandigenwet én tot de bestaande holistische toets. Niet om angst aan te jagen, maar om duidelijkheid te bieden. Waar zitten de risico’s? Waar liggen de kansen? En vooral: hoe kun je als zelfstandig zorgprofessional verantwoord blijven ondernemen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• ·Werken volgens protocollen en richtlijnen
• Open diensten draaien en werken via een rooster
• Deelnemen aan multidisciplinair overleg (MDO)
• Werken in het elektronisch cliëntendossier (ECD)
• Werken op uurbasis of per dienst
• Langdurig werken voor dezelfde opdrachtgever
• Werken met meerdere, maar niet altijd 'volwaardige', opdrachtgevers
• Opdrachten uitvoeren via een bemiddelaar of platform

Laat je stem horen!

De beoogde ingangsdatum van de Zelfstandigenwet is 1 januari 2028. Voor nu is het nog een voorstel, geen vaststaand eindpunt. De internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober 2026 en het wetsvoorstel kan op onderdelen nog worden aangepast. Wij roepen alle zelfstandig zorgprofessionals dan ook op om hun verhaal te doen en te reageren op de Internetconsultatie Zelfstandigenwet. Meer informatie over hoe je hierop moet reageren? Klik hier.

Wat de uitkomst ook wordt, één ding staat voor ons vast: de Zelfstandigenwet biedt niet voor iedere zelfstandig zorgprofessional de gewenste oplossing maar dat betekent niet dat zelfstandig werken in de zorg verdwijnt. Daarom blijven wij ons inzetten voor betere wetgeving én voor heldere informatie over wat er in de praktijk mogelijk blijft.