ATR kritisch op Zelfstandigenwet: ‘veilige haven’ biedt nog onvoldoende zekerheid

Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) adviseert het kabinet om de Zelfstandigenwet in deze vorm niet in te dienen. Het advies raakt punten die SoloPartners ook in de internetconsultatie heeft ingebracht.

Veilige haven roept juist nieuwe vragen op

Het ATR beoordeelt wetsvoorstellen op de lasten die ze opleveren voor burgers en bedrijven. In het advies van 29 oktober 2026 concludeert het college dat onduidelijk is voor wie de ‘veilige haven’ meer zekerheid geeft dan de huidige beoordeling. De wet vervangt die beoordeling namelijk niet. Wie niet door de twee toetsen komt, valt terug op de bestaande regels. Sommigen ervaren het daarom als een dubbele toets.

Het ATR vraagt het kabinet onder meer om:

• de criteria eerst met zelfstandigen en opdrachtgevers in de praktijk te testen, met voorbeelden per sector;
• van elk criterium te onderbouwen waarom het nodig is;
• duidelijk te maken wanneer een lopende opdracht opnieuw moet worden beoordeeld.

Ook de cijfers zijn volgens het college zwak. De verwachte besparing van bijna € 125 miljoen noemt het college ‘hoogst onzeker’. En zzp’ers zijn, terwijl zij ondernemers zijn, doorgerekend met het burgertarief van € 17 per uur.

Zorgpraktijk vraagt om eigen criteria

De vraag om praktijkvoorbeelden per sector is voor de zorg cruciaal. Het ATR wijst erop dat criteria als vrijheid in werktijd en werkplek verschillend worden uitgelegd; komt een beperking voort uit de aard van het werk of uit aansturing? In de zorg speelt dat sterk. Een zorgprofessional werkt met protocollen en toezicht die de Wkkgz aan de zorgaanbieder oplegt. In de werkrelatietoets dreigt dat als gezag te worden uitgelegd.

SoloPartners pleit voor één heldere toegangspoort

SoloPartners pleit in de consultatiereactie, om een ‘Vbar 2.0’ te voorkomen, voor het schrappen van de werkrelatietoets. Ook vroegen we twaalf maanden overgangsrecht voor lopende overeenkomsten. Het ATR signaleert hetzelfde risico. Een extra toets naast de bestaande beoordeling levert geen duidelijkheid op, maar extra werk. Wij blijven ons daarom inzetten voor het voorstel van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN): een zelfstandigentoets als toegangspoort tot een eigen status en een veilige haven met heldere, objectieve voorwaarden.

Kabinet houdt vast aan de wet, maar kritiek blijft

Minister Aartsen is het niet eens met de conclusie van het ATR. Tegenover ZiPconomy zei hij het advies ‘met gefronste wenkbrauwen’ te hebben gelezen. Hij ziet de wet niet als ‘meer regels’ en verwacht juist minder regeldruk. Wel erkent hij de zorgen over de uitvoerbaarheid van sommige criteria. En over de vraag of de veilige haven breed genoeg is.

Een formele kabinetsreactie op het advies is er nog niet. Het ATR wil een aangepaste versie opnieuw zien. Daarna volgen de Raad van State en de Tweede en Eerste Kamer. De beoogde inwerkingtreding is vooralsnog 1 januari 2028. Tot die tijd geldt gewoon het huidige recht.