Zelfstandigenwet kan niet zonder stem zelfstandigen

De discussie over de toekomst van zelfstandig ondernemerschap in Nederland is in een nieuwe fase beland. Met de voorgestelde Zelfstandigenwet ligt er een alternatief op tafel voor de veelbesproken VBAR-wetgeving.

VZN (Vereniging Zelfstandigen Nederland), waarvan SoloPartners mede-oprichter is, is positief over de koers die minister Aartsen heeft ingezet rond de hervorming van de regels voor zelfstandig ondernemers. De vereniging ziet in de aangekondigde Zelfstandigenwet een kans om eindelijk meer duidelijkheid te creëren voor zowel zelfstandigen als opdrachtgevers. Toch zijn er nog vraagtekens en is er reden om niet op de lauweren te rusten. Gaat het wel de oplossing bieden waar zzp’ers en opdrachtgevers zo naar snakken?

Zekerheid vooraf is uitgangspunt

Daarvoor is wel een fundamenteel andere benadering nodig. In plaats van te vertrekken vanuit de vraag wanneer sprake is van werknemerschap, zou ondernemerschap het uitgangspunt moeten zijn. Daarom pleiten we voor een wettelijke status voor zelfstandigen, die vooraf zekerheid biedt aan zowel ondernemer als opdrachtgever.

Met zo'n systeem kunnen opdrachtgevers vooraf vaststellen of zij met een erkend zelfstandig ondernemer werken, waardoor de huidige onzekerheid over naheffingen en handhaving afneemt. Tegelijkertijd moeten kwetsbare zelfstandigen bescherming genieten via gerichte maatregelen tegen misbruik aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

VZN heeft een voorstel gemaakt voor de verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet. Het voorstel is in mei aangeboden aan minister Aartsen. Inmiddels is het ook gedeeld met andere ministeries en betrokken partijen. Klik hier voor de verkorte versie van het voorstel.

De Zelfstandigenwet

De Zelfstandigenwet is ontwikkeld om meer duidelijkheid te geven over wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer sprake is van een dienstverband. Het voorstel introduceert verschillende toetsen waarmee wordt beoordeeld of iemand daadwerkelijk als ondernemer actief is en of de arbeidsrelatie voldoende zelfstandig is ingericht. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar ondernemerschap, de aard van de werkrelatie en sectorspecifieke kenmerken.

Dat is een wezenlijk verschil met eerdere voorstellen, die volgens veel zelfstandigen vooral uitgingen van het voorkomen van schijnzelfstandigheid. De Zelfstandigenwet vertrekt juist vanuit het uitgangspunt dat zelfstandig ondernemerschap een legitieme en gewenste vorm van werken is.

De toets op de aard van de werkrelatie uit het oorspronkelijke voorstel voor de Zelfstandigenwet zou echter niet moeten worden overgenomen. Door zelfstandigheid te beoordelen aan de hand van de werkrelatie blijft de blik gericht op het inbedden van werk in een organisatie, in plaats van op het ondernemerschap zelf. Dat leidt opnieuw tot onzekerheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers. VZN pleit er daarom voor dit onderdeel te vervangen door het voorstel dat de vereniging in mei aan minister Aartsen heeft aangeboden; hierin is ondernemerschap het uitgangspunt en krijgen zelfstandigen vooraf zekerheid krijgen over hun status.

Waarom SoloPartners zich via VZN inzet

SoloPartners bezet een bestuurszetel binnen VZN, de landelijke belangenorganisatie die opkomt voor zelfstandigen uit álle sectoren; van zorgprofessionals en creatieve zelfstandigen tot technische specialisten, adviseurs en vakmensen.

Juist die brede vertegenwoordiging maakt VZN een belangrijke gesprekspartner voor politiek, beleidsmakers en sociale partners. Wanneer er nieuwe wetgeving wordt ontwikkeld die gevolgen heeft voor zelfstandig ondernemers, zorgt VZN ervoor dat de stem van zelfstandigen aan tafel zit. SoloPartners levert vanuit de zorgsector een actieve bijdrage aan deze gezamenlijke belangenbehartiging.

Een goede stap, maar het gesprek is nog niet klaar

Dat VZN positief is over de Zelfstandigenwet betekent niet dat alle vragen zijn beantwoord. Wetgeving die de toekomst van circa 1,2 miljoen zelfstandigen raakt, is alleen succesvol wanneer de mensen om wie het gaat daadwerkelijk worden betrokken bij de verdere uitwerking.

De praktijkervaring van zzp’ers is daarbij onmisbaar. Zelfstandigen weten als geen ander hoe opdrachten tot stand komen, welke ruimte opdrachtgevers nodig hebben en hoe ondernemerschap in de dagelijkse praktijk werkt. Daarom blijft VZN zich inzetten voor een actieve rol van zelfstandigen bij de verdere ontwikkeling van het wetsvoorstel.

Want een wet die over zelfstandigen gaat, kan niet zonder zelfstandigen worden gemaakt.

Wat betekent dit voor zzp’ers in de zorg?

Voor zelfstandig zorgprofessionals is duidelijkheid over hun positie van groot belang. De afgelopen jaren zorgden discussies over handhaving, schijnzelfstandigheid en veranderende regelgeving voor veel onzekerheid. Zowel zorgprofessionals als opdrachtgevers hadden vaak moeite om in te schatten welke vormen van samenwerking nog mogelijk waren. Dit resulteerde in het feit dat veel opdrachtgevers de inzet van zelfstandig zorgprofessionals in z’n geheel stopzette; uit angst om in strijd met de wet te handelen.

De Zelfstandigenwet kan bijdragen aan meer duidelijkheid en erkenning van zelfstandig ondernemerschap binnen de zorg. Daarbij is het wel essentieel dat rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van zorgverlening. Zorgprofessionals werken immers vaak binnen bestaande teams, op locaties van opdrachtgevers en volgens professionele richtlijnen. Maar dat maakt hen niet automatisch werknemer!

Juist daarom blijft SoloPartners zich inzetten voor wetgeving die recht doet aan de praktijk van zelfstandig werkende zorgprofessionals. Goede zorg vraagt om keuzevrijheid voor cliënten, flexibiliteit voor organisaties én ruimte voor professionals die bewust kiezen voor ondernemerschap.

VZN-interview Het Financieele Dagblad

Voorzitter Conny Maathuis van VZN werd onlangs door het Financieele Dagblad geïnterviewd over de ontwikkelingen rond de Zelfstandigenwet en de positie van zelfstandigen in Nederland. Het artikel is te lezen via deze link.