Zelfstandigenaftrek, Startersaftrek en urencriterium

We krijgen regelmatig vragen over het urencriterium waaraan ondernemers moeten voldoen. Uit die vragen blijkt dat er veel onduidelijkheden zijn over dit onderwerp. Daarnaast blijkt dat er ook nog veel onbekend is over wat de gevolgen zijn als je niet aan dat criterium voldoet. Na het lezen van dit artikel heeft dit onderwerp geen geheimen meer voor je. En lees je meer over de Startersaftrek en de Zelfstandigenaftrek.

Urencriterium

Het urencriterium is een fiscale voorwaarde voor bepaalde ondernemersaftrekken. Ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting, dan kun je met het urencriterium onder meer bepalen of je recht hebt op de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek. Aan die norm moet je voldoen om in aanmerking te komen voor bepaalde soorten ondernemersaftrek; zoals de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek. Als je niet voldoet aan het criterium betekent dat dus niet dat je geen ondernemer meer mag of kunt zijn. Ook als je minder uren maakt, kun je nog steeds een hele goede ondernemer zijn. Je hebt dan alleen geen recht op zelfstandigen- en startersaftrek (lees ook 'Uitzonderingen'). Als je ondernemer voor de inkomstenbelansting bent en winst maakt, heb je wel recht op mkb-winstvrijstelling. Deze is namelijk niet gekoppeld aan het urencriterium waardoor het aantal gewerkte uren niet relevant is.

Het urencriterium gaat uit van 1.225 uren per jaar dat je aan je onderneming besteedt. Ook niet-declarabele uren kunnen meetellen, bijvoorbeeld tijd voor administratie, acquisitie, offertes, zakelijke correspondentie, netwerkactiviteiten en werkzaamheden aan je website. Let op, in het jaar dat je ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt, geldt er geen uitzondering op het urencriterium. Ook niet als je niet op 1 januari start maar later in dat jaar. Dit kan tot gevolg hebben dat je, als je laat in het jaar start, in het eerste jaar niet voldoet aan het urencriterium en geen recht hebt op aftrek.

Uitzonderingen

1. Als je vanuit een situatie van arbeidsongeschiktheid start als ondernemer geldt een verlaagd urencriterium. Dat bedraagt in dit geval 800 uur.
   Er gelden wel aanvullende voorwaarden voor de startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid. Zo moet je onder meer ondernemer voor de inkomstenbelasting zijn, recht hebben op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, in een of meer van de vijf voorafgaande jaren geen ondernemer zijn geweest en voldoen aan het verlaagde urencriterium.
2. Als je zwanger bent, gelden de niet gewerkte uren tijdens je verlof toch als gewerkte uren. Voor een maximum van 16 weken mag je niet gewerkte uren toch meetellen als gewerkte uren.
3. Als je zzp-schap combineert met een baan in loondienst gelden er in bepaalde gevallen ook afwijkende regels. Als je jaarlijks minder dan 1.225 uur in loondienst werkt, moet je daarnaast nog steeds 1.225 uur aan je eigen onderneming te besteden. Werk je jaarlijks 1.250 uur in loondienst (vergelijkbaar met circa 3 dagen per week) dan moet je daarnaast ook nog ten minste 1.251 uur aan je eigen onderneming te besteden.
   De regel is namelijk dat je meer tijd moet besteden aan je onderneming dan aan andere werkzaamheden om in aanmerking te komen voor ondernemersaftrek met een minimum van 1.225 uur. Was je in één van de vijf voorafgaande jaren geen ondernemer? Dan hoef je niet aan deze voorwaarde te voldoen.

Administratie

Als de Belastingdienst erom vraagt, moet je kunnen aantonen hoeveel uren je hebt gewerkt. Het advies is dus om bij te houden hoeveel uren je werkt en waaraan je die besteedt. De administratie moet aannemelijk maken hoeveel tijd aan de onderneming is besteed. Een agenda, urenregistratie, projectadministratie, afspraken en andere zakelijke gegevens kunnen daarbij ondersteunend zijn. Dat voorkomt niet alleen eventuele vervelende fiscale gevolgen maar helpt je ook om inzicht te krijgen in je tijdsbesteding en het efficiënter indelen van daarvan.

Ondernemersaftrek

Voor veel zzp'ers zijn binnen de ondernemersaftrek vooral de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek relevant. De ondernemersaftrek wordt verwerkt in de aangifte inkomstenbelasting en verlaagt de fiscale winst uit onderneming.

Bedragen 2026: zelfstandigenaftrek € 1.200 en startersaftrek € 2.123. De startersaftrek is een verhoging van de zelfstandigenaftrek, dus niet een volledig losstaande aftrekpost.

Heb je aan het begin van het kalenderjaar de AOW-leeftijd bereikt? Dan is de zelfstandigenaftrek lager. In dat geval bedraagt de aftrek 50% van de zelfstandigenaftrek die geldt voor ondernemers die de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt. Dit geldt ook voor de startersaftrek.

Zelfstandigenaftrek

De zelfstandigenaftrek is een bedrag dat je onder voorwaarden mag aftrekken van je winst uit onderneming. Een belangrijke voorwaarde is dat je voldoet aan het urencriterium.

Is je winst lager dan het bedrag van de zelfstandigenaftrek? Dan kun je de zelfstandigenaftrek niet altijd volledig in het betreffende jaar benutten. Het deel dat je niet kunt verrekenen, kan onder voorwaarden worden aangemerkt als 'niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek'. Dit bedrag kun je in de daaropvolgende 9 jaar alsnog verrekenen met je winst uit onderneming. De Belastingdienst houdt bij hoeveel niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek je nog kunt verrekenen.

Voor starters die recht hebben op de startersaftrek geldt een belangrijke uitzondering. De zelfstandigenaftrek en startersaftrek kunnen samen hoger zijn dan de winst uit onderneming. In dat geval kan het fiscale resultaat uit onderneming negatief worden. Dit betekent niet dat je de aftrek kwijtraakt: het ontstane verlies kan onder voorwaarden worden verrekend met ander inkomen of met inkomen uit andere jaren.

Startersaftrek

Voor startersaftrek gelden wat meer regels. De eerste voorwaarde is dat je in aanmerking moet komen voor zelfstandigenaftrek om in aanmerking te komen voor de startersaftrek. Dat is op zichzelf eenvoudig genoeg. De aanvullende regels maken het moeilijker. Het recht op startersaftrek bestaat gedurende de eerste 5 jaar dat je zelfstandig ondernemer bent. Binnen die periode mag je 3 keer een beroep doen op die aftrek.

Kun je in een bepaald jaar geen zelfstandigenaftrek toepassen omdat je niet aan het urencriterium voldoet, dan kun je in dat jaar ook geen gewone startersaftrek toepassen. Als je in een later jaar opnieuw aan alle voorwaarden voldoet, kan de startersaftrek in dat latere jaar nog beschikbaar zijn, zolang je binnen de daarvoor geldende voorwaarden en periode valt.

Als je in de eerste 5 jaar recht heb op zelfstandigenaftrek, moet je ook gebruikmaken van startersaftrek. Je kunt de startersaftrek maximaal drie keer toepassen in de eerste vijf jaar dat je ondernemer bent, als je in het betreffende jaar aan de voorwaarden voldoet.

Ondernemersaftrek wordt automatisch verrekend

De Belastingdienst berekent de ondernemersaftrek in de aangifte als uit de antwoorden blijkt dat je ervoor in aanmerking komt. De zelfstandigenaftrek wordt automatisch verwerkt als je aan de voorwaarden voldoet. Ook de startersaftrek hoef je niet afzonderlijk aan te vragen. Bovendien mag je, als je er recht op hebt, niet kiezen om alleen zelfstandigenaftrek te nemen en de startersaftrek achterwege te laten.

Let op: voorgestelde wijzigingen vanaf 2027

De regels voor de startersaftrek gaan waarschijnlijk veranderen. Voor 2026 bedraagt de startersaftrek nog € 2.123. In het Belastingplan 2027 is voorgesteld om de startersaftrek vanaf 2027 sterk te verlagen naar € 10. Vanaf 2028 zou de startersaftrek helemaal verdwijnen. De voorgestelde wijzigingen zijn op dit moment nog niet definitief.

Ook de zelfstandigenaftrek wordt de komende jaren verder verlaagd. In 2026 bedraagt de zelfstandigenaftrek € 1.200. Voor 2027 is het bedrag volgens de huidige wetgeving € 900. Na 2027 zal de zelfstandigenaftrek niet verder dalen. Dit betekent dat het fiscale voordeel van het voldoen aan het urencriterium de komende jaren steeds kleiner wordt. De zelfstandigenaftrek blijft voorlopig wel bestaan.

Lees ook het artikel ‘Kabinet laat zzp'ers opdraaien voor energiesteun: startersaftrek verdwijnt’