Zelfstandigenwet; wat weten we nu

De Zelfstandigenwet moet eindelijk meer duidelijkheid geven over wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer sprake is van een dienstverband. Hoewel het wetsvoorstel veel aandacht krijgt, is het goed om te benadrukken dat de wet nog niet geldt. Voor zzp'ers én opdrachtgevers verandert er op dit moment dus nog niets. Wat weten we nu over de Zelfstandigenwet?

Nieuwe wet in plaats van Vbar

De Zelfstandigenwet is een initiatief van VVD, D66, CDA en SGP. Het wetsvoorstel moet duidelijkere regels geven voor de beoordeling van arbeidsrelaties. Begin 2026 maakte het kabinet bekend dat het eerdere Vbar*-voorstel grotendeels wordt losgelaten ten gunste van deze nieuwe Zelfstandigenwet.

Volgens de initiatiefnemers moet de wet meer ruimte bieden voor zelfstandig ondernemerschap, zonder de bescherming van werknemers uit het oog te verliezen.

 *Vbar: Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden

Twee toetsen

De Zelfstandigenwet introduceert twee afzonderlijke toetsen:

1. De zelfstandigentoets kijkt naar de ondernemer zelf. Daarbij spelen onder meer ondernemingsrisico, een deugdelijke administratie, zichtbaarheid als ondernemer en voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen een rol.
2. Daarnaast is er de werkrelatietoets. Die beoordeelt hoe opdrachtgever en zelfstandige samenwerken. Belangrijke vragen zijn of de zelfstandige vrij is om het werk zelf in te richten, zonder hiërarchische aansturing en welke afspraken partijen met elkaar hebben gemaakt.

Nog geen nieuwe regels

De Zelfstandigenwet is nog niet ingediend bij de Tweede Kamer. Het advies van de Raad van State wordt eind 2026 verwacht. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, maar zowel de inhoud als de planning kunnen tijdens de parlementaire behandeling nog veranderen.

Dat betekent dat voorlopig het huidige juridische kader blijft gelden. Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie is nog steeds de bestaande rechtspraak leidend, waaronder het Deliveroo-arrest. Daarbij weegt vooral de manier waarop partijen in de praktijk samenwerken en niet alleen wat er in een overeenkomst staat.

Wat verandert er als de wet wordt aangenomen?

Als de Zelfstandigenwet ongewijzigd wordt ingevoerd, zijn er twee belangrijke verschillen met de huidige situatie.

1. Zo verdwijnt het criterium 'inbedding' uit de beoordeling. Dat betekent dat het feit dat een zelfstandige werkzaamheden verricht die tot de kernactiviteiten van een organisatie behoren, op zichzelf geen reden meer is om een dienstverband aan te nemen.
2. Daarnaast krijgt ook de 'bedoeling' van partijen weer betekenis. De afspraken die opdrachtgever en zelfstandige bewust met elkaar maken, tellen dan opnieuw mee bij de beoordeling van de arbeidsrelatie.

Wat betekent dit nú voor zzp'ers?

Hoewel de nieuwe wet nog op zich laat wachten, handhaaft de Belastingdienst wel op schijnzelfstandigheid. Daarom blijft het belangrijk dat zelfstandigen daadwerkelijk ondernemen.

Dat betekent onder meer werken voor eigen rekening en risico, zichtbaar zijn als ondernemer, zorgen voor een goede administratie en, waar mogelijk, meerdere opdrachtgevers hebben. Ook in de dagelijkse praktijk is het belangrijk om de vrijheid te nemen die hoort bij zelfstandig ondernemerschap, zoals zelf bepalen hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd.

Ook opdrachtgevers moeten alert blijven

Voor opdrachtgevers blijft de feitelijke uitvoering van de samenwerking doorslaggevend. Niet het contract, maar de praktijk bepaalt uiteindelijk hoe een arbeidsrelatie wordt beoordeeld.

Daarom is het verstandig om zelfstandigen voldoende ruimte te geven om hun werkzaamheden zelfstandig uit te voeren, afspraken goed vast te leggen en de dagelijkse samenwerking daarop aan te laten sluiten.

Blijf uitgaan van de huidige regels

De Zelfstandigenwet kan op termijn voor meer duidelijkheid zorgen, maar zover is het nog niet. Totdat de wet daadwerkelijk wordt aangenomen, blijven de huidige regels en rechtspraak leidend.

Voor zowel zelfstandigen als opdrachtgevers geldt daarom hetzelfde advies: zorg dat de samenwerking vandaag voldoet aan de huidige wet- en regelgeving. Daarmee voorkom je onnodige risico's én ben je beter voorbereid op eventuele toekomstige veranderingen.

Zzpkanwel.nl

Het platform ‘zzpkanwel.nl’ is een plek waar zelfstandig professionals, organisaties en instellingen hun ervaringen delen. Niet alleen over de (on)mogelijkheden van samenwerking maar ook over mogelijke oplossingen om met de flexibele schil te blijven werken. Van succesverhalen tot pijnlijke praktijkvoorbeelden. Het platform wil één ding duidelijk maken: samenwerking met zelfstandigen kan wél en verdient een eerlijker beeld.

Heb jij ook een ervaring die je wilt delen? Op www.zzpkanwel.nl kun je jouw verhaal insturen.