Duurzaam zelfstandig in de zorg: zo sta je sterker, ook in onzekere tijden

‘Hoe houden zelfstandig zorgprofessionals hun duurzame inzetbaarheid en (financiële) zekerheid op peil’. Dit is in kaart gebracht door onderzoekers van Tilburg University (leerstoelgroep HRM & Sociale Zekerheid): dr. Sjanne Marie van den Groenendaal, prof. Charissa Freese, prof. Irmgard Borghouts en masterstudent Nienke van Duijnhoven. In dit artikel vertalen we hun inzichten naar concrete handvatten voor jou als zorg-zzp’er.

Het zzp-landschap in de zorg is in beweging. Waar zelfstandigen jarenlang vanzelfsprekend werden ingezet om gaten in roosters te dichten, zien veel zorg-zzp’ers nu hun opdrachten onder druk staan. Zorginstellingen worden voorzichtiger door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Tegelijkertijd blijven het personeelstekort en de werkdruk onverminderd hoog. Volgens cijfers van het UWV (2025) werken inmiddels circa 170.000 zzp’ers in de zorg; een groep die de continuïteit van zorg mede draagt.

Een bewuste keuze werkt duurzamer

Een opvallende uitkomst van het Tilburgse onderzoek is dat de meeste zorg-zzp’ers niet vanuit positieve beweegredenen voor het zzp-schap kiezen. De stap wordt vaker gezet om te ontkomen aan negatieve kanten van loondienst: gebrek aan autonomie, hoge werkdruk, weinig variatie of beperkte doorgroeimogelijkheden. Zorgprofessionals hopen als zelfstandige op meer regie, een betere werk-privébalans en ruimte om hun vak uit te oefenen zoals zij dat zien. Het loont om die motivatie scherp te houden. Wie alleen ‘voor het tarief’ zzp’er werd, raakt in een veranderende markt sneller in de problemen. Wie zelfstandig werkt vanuit visie op het vak, vindt makkelijker passende opdrachten en houdt het langer vol.

Nieuwe regels, nieuwe werkelijkheid

Het werk in de zorg verdwijnt niet. Integendeel zelfs. Maar de manier van inhuur van zorg-zzp’ers verandert wel. Het onderzoek laat zien dat zelfstandigen ervaren dat de zzp-inhuur door instellingen is afgenomen door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Dat raakt direct de werk- en inkomenszekerheid. Voor jou betekent het dat opdrachten minder vanzelfsprekend zijn. Tarieven staan onder druk en wie afhankelijk is van één opdrachtgever loopt risico. Tegelijk groeit de behoefte aan zelfstandige zorg in andere segmenten en wordt de rol van bemiddelaars groter. Dit vraagt iets van je; geen paniek, maar voorbereiding!

Vier pijlers voor duurzame inzetbaarheid

Op basis van interviews met zelfstandig zorgprofessionals en intermediairs benoemden de Tilburgse onderzoekers manieren waarop zelfstandigen hun positie versterken. Wij hebben ze vertaald naar vier praktische pijlers:

Pijler 1 - Blijf investeren in jezelf

Zorg-zzp’ers die duurzaam inzetbaar blijven, sturen actief op hun professionele ontwikkeling. Dit doen zij bijvoorbeeld via seminars, workshops en bijscholing. Reserveer elk jaar een vast budget en een aantal dagen voor scholing. Denk daarbij niet alleen aan verplichte registraties, maar ook aan ondernemerschap: tarieven onderbouwen, opdrachten beoordelen, het kwaliteitsgesprek voeren. Die ondernemersvaardigheden zijn even belangrijk als je vakkennis.

Pijler 2 - Bouw je financiële vangnet

Het onderzoek van Tilburg University signaleert een belangrijke kwetsbaarheid: een deel van de zelfstandigen treft weinig voorzieningen voor financiële of sociale zekerheid. De hoge kosten van een AOV weerhouden sommigen ervan deze af te sluiten; men vertrouwt op een goede gezondheid of op de aanname dat er ‘altijd werk is in de zorg’. In een krappere markt is dat een risico. Begin klein, maar begin! Ga aan de slag met een buffer van drie tot zes maanden vaste lasten, een vorm van arbeidsongeschiktheidsdekking (AOV, broodfonds of een combinatie) en zicht op je pensioen. Het is geen luxe; het is de basis onder je vrijheid.

Pijler 3 - Houd je netwerk en pijplijn warm

De Tilburgse onderzoekers zagen dat zelfstandigen die hun inzetbaarheid op peil houden tijdig op zoek gaan naar een volgende opdracht, soms al halverwege de huidige. Wachten tot je opdracht afloopt is geen strategie. Spreek met collega-zzp’ers, blijf zichtbaar in je netwerk en oriënteer je vroeg. Zo word je niet gedwongen ‘ja’ te zeggen tegen iets dat niet bij je past.

Pijler 4 - Werk compliant en bescherm je zzp-status

De handhaving op schijnzelfstandigheid is een ‘blijvertje’. Werk met heldere opdrachtovereenkomsten, voer je werk zelfstandig uit en houd je administratie op orde. En vermijd elementen die op een dienstverband lijken (gezagsrelatie, langdurige exclusieve binding). Zo behoud je je positie én je geloofwaardigheid als ondernemer.

Kijk op intermediairs: kritisch én constructief

Een belangrijk thema in het onderzoek is de groeiende rol van intermediairs. Doordat instellingen voorzichtiger zijn met directe inhuur, bieden bemiddelaars steeds vaker toegang tot opdrachten en helpen ze organisaties compliant in te huren. Tegelijk kijken zorg-zzp’ers kritisch naar die rol: niet altijd staan de bureaukosten in verhouding tot de geleverde bemiddeling. Vraag om transparantie over de marge, tarieven en voorwaarden en weeg af of de toegevoegde waarde opweegt tegen de kosten.

Je staat er niet alleen voor

Duurzaam zelfstandig blijven is niet alleen jouw verantwoordelijkheid. De onderzoekers van Tilburg University wijzen erop dat het nog steeds mogelijk is om als zelfstandige in de zorg te werken. Mits opdrachtgevers zich verdiepen in rechtmatige vormen van samenwerking en de elementen vermijden die op een dienstverband lijken. Werkgevers doen er bovendien goed aan te begrijpen waarom zorgprofessionals voor het zzp-schap kiezen; werkdruk, inspraak bij roostering, persoonlijke ambities. Doen ze dat niet, dan verlaten sommigen liever de sector dan terug te keren in loondienst.

Bij SoloPartners zien we elke dag hoe zelfstandig zorgprofessionals het verschil maken. Daarom blijven wij ons inzetten voor een eerlijke positie van zorg-zzp’ers, voor duidelijke kaders en voor concrete ondersteuning rond kwaliteit, juridische vragen en ondernemerschap.

Zelfstandig blijven vraagt onderhoud

De zorg kan niet zonder zelfstandig zorgprofessionals. Duurzaam zelfstandig blijven werken, lukt alleen als je het serieus neemt: je vak bijhouden, je financiële basis op orde brengen, je netwerk warm houden en compliant werken. Doe je dat, dan houd je niet alleen je inzetbaarheid op peil. Je houdt ook de regie en het werkplezier waarvoor je ooit hebt gekozen voor het zelfstandig ondernemerschap.