Hardere aanpak zorgfraude: wat betekent dit voor zelfstandigen?

Op 8 juni 2026 kondigde het kabinet een stevig pakket aan maatregelen aan om zorgfraude en ondermijnende criminaliteit in de zorg harder aan te pakken. Nieuwe en herstartende zorgaanbieders worden strenger gecontroleerd en toezicht- en opsporingsdiensten krijgen extra capaciteit. Bovendien wordt de inzet van de Wet Bibob (Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) uitgebreid. Voor de aanpak is oplopend tot 50 miljoen euro per jaar beschikbaar. Het doel is het voorkomen dat publiek zorggeld verdwijnt naar criminelen in plaats van naar mensen die zorg nodig hebben.

Volgens minister Mirjam Sterk (VWS) is er een zorgwekkende verschuiving van individuele fraude naar georganiseerde misdaad in de zorg. Als brancheorganisatie voor zelfstandigen in de zorg herkennen en steunen wij die zorg. Fraude schaadt cliënten, brengt zorgmedewerkers in onveilige situaties en ondermijnt het vertrouwen in de héle sector; dus ook van de zelfstandigen die hun werk wél goed en integer doen. Tegelijkertijd vraagt dit type maatregel om nuance. Een deel hiervan raakt immers direct aan de positie van bonafide zzp’ers.  

Dit wil het kabinet veranderen

De kern van het pakket is ‘strenger aan de poort’. Het kabinet werkt aan een wetsvoorstel dat de toetredingseisen versterkt met een duidelijke norm voor alle nieuwe en herstartende aanbieders die worden gefinancierd vanuit:

• de Zorgverzekeringswet
• de Wet langdurige zorg
• de Jeugdwet
• persoonsgebonden budgetten
   

Voor ondersteuning vanuit de Wmo 2015 wordt nog uitgewerkt welke normen voor welke aanbieders gaan gelden. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar kwaliteit, rechtmatigheid en integriteit.

Daarnaast zet het kabinet in op:

• meer toepassing van de Wet Bibob (die overheden de mogelijkheid geeft om de integriteit van aanvragers van vergunningen, subsidies of overheidsopdrachten te screenen. Doel: het voorkomen dat de overheid onbedoeld criminele activiteiten faciliteert);
• meer fysieke controles bij risicovolle nieuwe en herstartende aanbieders;
• betere gegevensdeling tussen gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren en opsporingsdiensten;
• extra capaciteit voor de recherche zorgfraude van de Nederlandse Arbeidsinspectie en het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie.
   

Vergunningsplicht en VOG in beeld

Twee onderdelen raken zelfstandigen direct. Zo wil het kabinet:

• de vergunningsplicht uitbreiden naar alle zorgaanbieders, waaronder uitdrukkelijk solisten en onderaannemers;
• een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) verplicht stellen voor bestuurders, eigenaren en toezichthouders van zorgorganisaties.
   

Voor een zzp’er die als eenpitter werkt, betekent dit dat hij/zij naar verwachting onder een vergunningsplicht gaat vallen die nu nog niet voor solisten geldt.

Het is belangrijk om te benadrukken dat dit ‘beleid in wording’ is. De wetsvoorstellen moeten nog worden uitgewerkt en door beide Kamers. Naar verwachting ligt de kernwet pas in 2028 bij de Tweede Kamer. De precieze eisen voor solisten, en hoe zwaar of licht die uitpakken, staan dus nog niet vast. Wij volgen die uitwerking vanzelfsprekend nauwgezet.  

Onze kanttekening: houd het proportioneel

Wij steunen een stevige aanpak van fraude, maar plaatsen daarbij een duidelijke kanttekening: de overgrote meerderheid van de zelfstandigen in de zorg is bonafide en levert juist een onmisbare bijdrage aan de continuïteit van zorg in een krappe arbeidsmarkt. Maatregelen die bedoeld zijn om criminelen te weren, mogen niet onbedoeld leiden tot onevenredige administratieve lasten. Of tot stigmatisering van de tienduizenden professionals die elke dag goede en integere zorg verlenen.

Een vergunningsplicht en een VOG-eis kunnen redelijke instrumenten zijn, mits ze uitvoerbaar, betaalbaar en proportioneel zijn voor een eenpitter zonder personeel. Het verschil tussen een grote zorginstelling met een bestuur en toezichthouders en een individuele zzp’er is wezenlijk. Een aanpak die dat verschil erkent, weert malafide partijen zonder de bonafide zelfstandige op kosten te jagen of met overbodige regeldruk op te zadelen.  

Wat betekent dit voor jou als zelfstandige

Concreet is er op dit moment nog niets dat je vandaag moet regelen; de maatregelen zijn aangekondigd, niet ingevoerd. Wel is het verstandig om je basis op orde te houden. Kwaliteit, rechtmatige declaraties en een transparante administratie zijn precies de punten waarnaar straks strenger wordt gekeken en zijn ook nú de punten die je ‘beschermen’ tegen vragen of controles. Wie integer en aantoonbaar zorgvuldig werkt, heeft van een strengere poort weinig te vrezen.  

SoloPartners blijft jouw belangen behartigen

Wij blijven de uitwerking van deze wetsvoorstellen volgen en de belangen van zelfstandigen in de zorg behartigen in het gesprek met beleidsmakers. Een schone sector is in ieders belang; juist ook in dat van de eerlijke, échte zzp’er. De kunst is om fraude hard aan te pakken zonder de professional te raken die de zorg draaiende houdt.