Kamerbrief Zelfstandigenwet: dit verandert er voor zzp’ers in de zorg

Op 10 september 2026 stuurde minister Aartsen van Werk en Participatie een brief aan de Tweede Kamer over de vervolgstappen rond de Zelfstandigenwet. Het is tot nu toe de duidelijkste schets van waar het kabinet naartoe wil met deze wet. Maar de criteria waar het uiteindelijk om draait, staan er nog niet in. Wat betekent dat voor jou als zzp’er in de zorg?

Wat is de Zelfstandigenwet? Een veilige haven vooraf.

Het kabinet wil met de Zelfstandigenwet antwoord geven op een vraag 'wanneer kun je in ieder geval als zelfstandige werken, en is er dus geen sprake van een arbeidsovereenkomst?' De minister schrijft dat hij daarvoor duidelijke spelregels vooraf wil, zodat er een veilige haven ontstaat voor wie daaraan voldoet. In zijn woorden: wie volgens die spelregels werkt, weet zeker dat er als zelfstandige kan worden gewerkt.

Juridisch gebeurt dat op een specifieke manier. Er komt een nieuwe bepaling in de wet die regelt wanneer er geen sprake is van gezag. De wet zegt dus niet wanneer je werknemer bent, maar wanneer je dat in elk geval niet bent. Aan de kwalificatie van het werknemerschap zelf en aan de bescherming die daarbij hoort, verandert volgens de minister niets.

Dat is een wezenlijk ander vertrekpunt dan we gewend zijn. Waar de discussie de afgelopen jaren steeds ging over de vraag wanneer iemand toch in loondienst werkt, probeert deze wet de andere kant op te redeneren.

De twee toetsen: zelfstandigentoets en werkrelatietoets.

De wet werkt met twee toetsen, elk met een beperkt aantal concrete criteria.

• De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon van de zelfstandige.
• De werkrelatietoets kijkt naar de vrijheid en onafhankelijkheid van de zzp’er binnen een concrete opdracht; en dus naar het ontbreken van gezag.

Wat de criteria precies worden, staat niet in de brief. Die inhoud wordt pas gepubliceerd bij de internetconsultatie. En daar zit het hele verhaal: de wet staat of valt met hoe scherp of hoe ruim die criteria zijn geformuleerd.

Twee onderdelen sneuvelen: toetsingscommissie en sectoraal rechtsvermoeden.

Uit het oorspronkelijke initiatiefvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP verdwijnen twee onderdelen. De toetsingscommissie, die vooraf een oordeel zou geven over een werkrelatie, komt er niet. En de sectorale rechtsvermoedens komen er ook niet: de mogelijkheid om in sectoren met veel schijnzelfstandigheid een rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren. Het kabinet vindt dat de markt allereerst gebaat is bij duidelijke spelregels.

Vooral dat tweede punt raakt de zorg.

De zorg wordt in het debat over schijnzelfstandigheid regelmatig genoemd als sector waar zo'n rechtsvermoeden zou kunnen gelden. Nu dat instrument uit het voorstel gaat, ligt de beoordeling van schijnzelfstandigheid in de zorg straks volledig bij de twee toetsen; voor iedere zzp’er afzonderlijk en ongeacht de sector.

Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in? De planning.

Eind september biedt het kabinet het wetsvoorstel aan voor uitvoeringstoetsen. Gelijktijdig starten een tweede internetconsultatie en een tweede toets door het Adviescollege toetsing regeldruk. Zo snel mogelijk daarna gaat het voorstel naar de Raad van State. Behandeling in de Tweede en Eerste Kamer is voorzien in 2027. De wet zou dan op 1 januari 2028 in werking kunnen treden.

Dat is, als alles meezit, nog ruim een jaar parlementaire behandeling. Er kan in die periode veel veranderen.

Wat verandert er nu voor jou als zzp’er in de zorg? Nog niets.

Dit is het belangrijkste om vast te houden: de Zelfstandigenwet geldt nog niet. Tot het zover is, geldt gewoon het huidige recht. De beoordeling van je werkrelatie vindt plaats aan de hand van de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest, waarbij de feitelijke uitvoering doorslaggevend is en niet wat er op papier staat. De Belastingdienst beoordeelt op die grondslag, niet op de toetsen uit een wet die er nog niet is. Wil je weten hoe je opdracht scoort op de Deliveroo-gezichtspunten? In ZZP Ja/Nee: zekerheid voor zzp’er én opdrachtgever leggen we uit hoe je dat aantoonbaar maakt.

Wat het fiscaal voor jou betekent als een opdracht achteraf toch als dienstbetrekking wordt gezien, lees je in Schijnzelfstandigheid in de zorg: wat betekent dit fiscaal voor jou als zorg-zzp’er?

Anticiperen op de Zelfstandigenwet is dus geen strategie. Zorgen dat je vandaag onder het huidige recht staat, is dat wel. Het goede nieuws is dat die twee elkaar niet bijten.

Waar de wet naartoe beweegt, namelijk eigen rekening en risico, herkenbaar ondernemerschap en vrijheid in de uitvoering van je werk, is precies waar het nu ook al om draait.

Waar SoloPartners op let: gezag versus kwaliteitseisen in de zorg

De brief geeft richting, de uiteindelijke wettekst en toelichting geven de inhoud. Twee punten wegen voor ons het zwaarst:

1. De verhouding tussen gezag en kwaliteit.
   Een zorgaanbieder is op grond van de Wkkgz verantwoordelijk voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg en werkt daarom met protocollen, richtlijnen en kwaliteitskaders. Een zelfstandige die in die omgeving werkt, houdt zich daaraan. Niet omdat iemand hem/haar aanstuurt, maar omdat goede zorg dat vraagt. Als het volgen van die kaders straks wordt gelezen als een aanwijzing voor gezag, komt de zzp’er in de zorg klem te zitten tussen twee wetten. SoloPartners dient een formele reactie op de internetconsultatie in en maakt hier een kernpunt van.
2. Het handelingsperspectief.
   De minister zegt dat wie nu niet aan de criteria voldoet, moet weten hoe het wel kan. In de zorg moet dat concreet worden: over roosters en diensten, over bereikbaarheid, over inzet via bemiddelaars. Dat een zorgorganisatie uit voorzorg kiest voor een nul-zzp-beleid is daarbij geen oplossing. Lees ook het artikel 'Zorg draait niet om contractvormen; zorg draait om mensen!'. Een criterium dat op papier helder is maar in een zorgorganisatie niet uitvoerbaar blijkt te zijn, helpt niemand.

Hoe verder met de Zelfstandigenwet

Zodra de internetconsultatie opent, publiceren wij de criteria en wat ze in de praktijk betekenen. SoloPartners dient een formele reactie in. Loop jij in je opdrachten tegen situaties aan waarin kwaliteitseisen en zelfstandigheid met elkaar botsen? Of waarin het juist wel goed is geregeld? Laat het ons weten. Die praktijkvoorbeelden maken onze inbreng sterker.