Zorg draait niet om contractvormen; zorg draait om mensen!

Recent verscheen via de NBBU het artikel “Waarom Haidy James stopte als zzp’er: zorg moet weer uitvoerbaar worden". Dat verhaal verdient bredere aandacht. Niet omdat het pleit tégen zelfstandigen, maar omdat het laat zien wat er gebeurt als beleid en praktijk uit elkaar gaan lopen.

Als liefde voor het vak niet meer genoeg is

Na 25 jaar in de zorg besloot Haidy te stoppen als zzp’er. Niet omdat ze het vak niet meer liefheeft, maar omdat de omstandigheden waarin zij moest werken volgens haar niet langer verantwoord waren.

Haar verhaal staat niet op zichzelf. En het raakt direct aan mensen zoals Jaimy. Jaimy is 19 jaar, heeft een verstandelijke beperking en woont nog thuis. Zijn moeder is mantelzorger. Hij heeft vaste begeleiding nodig om zijn dagstructuur vast te houden en escalaties te voorkomen. Als er geen vaste zorgverlener beschikbaar is, raakt zijn ritme ontregeld. En daarmee het hele gezin.

Voor Jaimy, én voor zijn moeder, maakt het niet uit of zijn begeleider in loondienst werkt of als zelfstandige. Voor hen telt: is er een zorgverlener beschikbaar, is die persoon deskundig en komt diegene morgen weer terug? Dát is waar deze discussie in de kern over gaat; de beschikbaarheid van goede zorg.

Structurele krapte

Haidy begon vanuit de mantelzorg en werkte jarenlang een-op-een als zelfstandige. Dat gaf haar ruimte om zorg te leveren zoals die is bedoeld. Maar in instellingen zag ze een andere situatie; structurele onderbezetting, diensten die werden gestart met minimale bezetting, uitval die niet werd opgevangen en basiszorg die onder druk stond. “Je begint een dienst en kijkt met hoeveel mensen je het moet doen. Vaak zijn het er te weinig.”

Jaimy draaide alleen diensten voor grote groepen bewoners. Bewoners die moesten wachten, soms te lang. Dit zijn geen incidenten meer, dit is structurele krapte.

Het 'nul-zzp-beleid'

In reactie op handhaving rondom schijnzelfstandigheid kiezen sommige zorgorganisaties voor een drastisch 'nul-zzp-beleid'. Vaak met de boodschap dat ‘het niet meer mag van de Belastingdienst’. Maar dat is juridisch onjuist. Er bestaat namelijk geen wet die inzet van zzp’ers verbiedt. Wél bestaat er regelgeving tegen schijnzelfstandigheid.

De discussie is niet ‘mag het?’ De discussie is: ‘is de werkrelatie aantoonbaar zelfstandig ingericht?’ En precies dáár ligt de kern, óók in het artikel dat via de NBBU is gepubliceerd. Hierin benadrukt de NBBU dat de zorg uitvoerbaar moet blijven. Maar uitvoerbaarheid vraagt óók om juridisch correcte inrichting van arbeidsrelaties. Paniekmaatregelen, zoals categorische uitsluiting, lossen het probleem niet op; ze verschuiven het.

Handhaving vraagt onderbouwing, geen uitsluiting

Sinds het Deliveroo-arrest (Hoge Raad, 2023) geldt een holistische beoordeling van arbeidsrelaties. Dat betekent dat gekeken wordt naar:

• feitelijke zelfstandigheid;
• ondernemerschap;
• gezagsverhouding;
• economische afhankelijkheid;
• positionering in de organisatie.

Er wordt niet gekeken naar één vinkje, niet naar één contract. Dat vraagt om documentatie, transparantie, toetsing vooraf en structurele monitoring. Dat vraagt om professioneel opdrachtgeverschap.

Zorg moet werkbaar blijven

De NBBU vertegenwoordigt organisaties die werken met flexibele arbeid. Hun signaal is helder: zorg moet werkbaar blijven. Maar werkbaarheid zonder juridische onderbouwing is kwetsbaar. En juridische voorzichtigheid zonder oog voor zorgcontinuïteit is maatschappelijk risicovol. De oplossing ligt niet in ideologie maar in professionele inrichting van de werkrelatie.

Roep om toekomstbestendig personeelsbeleid

Een bestuurder of HR-manager staat voor reële risico’s: fiscale correcties, naheffingen, reputatieschade, arbeidsrechtelijke procedures. Maar het is ook belangrijk dat zij zichzelf vragen stellen als: wat betekent een nul-zzp-beleid voor de wachttijden, voor het ziekteverzuim, voor de vaste teams en voor cliënten zoals Jaimy?

Is het arbeidsrechtelijke risico groter dan het risico op structurele onderbezetting? Is juridische voorzichtigheid voldoende onderbouwd of is het een reflex?

Toekomstbestendig personeelsbeleid vraagt geen zwart-witkeuze. Het vraagt om:

• een sterke vaste kern;
• zorgvuldig geselecteerde zelfstandigen;
• aantoonbare toetsing;
• een professioneel beheersingsmodel.

ZZP Ja/Nee: onderbouwen in plaats van uitsluiten

SoloPartners werkt samen met ZZP Ja/Nee. Dit is een methodiek (app) waarmee, per opdracht, aantoonbaar kan worden vastgesteld of sprake is van zelfstandig ondernemerschap op basis van de volledige Deliveroo-criteria. Dit is geen papieren werkelijkheid, geen losse modelovereenkomst maar een inhoudelijke beoordeling van de feitelijke werkrelatie.

Voor zzp’ers biedt dit onderbouwde zekerheid, aantoonbaar ondernemerschap en een sterkere positie richting opdrachtgevers. Het biedt zorgorganisaties ondersteuning bij het verplichte beheersingsmodel, aantoonbare compliance richting de Belastingdienst en vermindering van onzekerheid.

Dit sluit direct aan bij wat ook in het publieke debat, inclusief via NBBU, wordt onderstreept: zorg moet uitvoerbaar blijven, maar dan wél juridisch houdbaar.

Zorg draait om mensen

Het gaat niet om vast versus flex. Het gaat erom dat er zorg is als dat nodig is. Haidy stopte als zzp’er omdat de randvoorwaarden ontbraken om haar werk goed te doen. Maar haar boodschap is geen pleidooi tegen zelfstandigen. Integendeel. Haar pleidooi is dat zorg weer uitvoerbaar moet worden. Dat vraagt om professioneel georganiseerde inzet van álle beschikbare zorgverleners, inclusief zelfstandigen die aantoonbaar als ondernemer werken.

SoloPartners kiest niet voor polarisatie. Wij kiezen voor professionalisering; voor zorgorganisaties én voor zelfstandigen. Uiteindelijk kiezen we voor cliënten zoals Jaimy. Want zorg draait niet om contractvormen; zorg draait om mensen!