Laatste update 13 juli 2021 om 09:58

Als zorgverlener dien je medicijnen toe wanneer de cliënt dit niet zelf kan. In de praktijk blijkt dat hier regelmatig fouten bij worden gemaakt. Er bestaat dan onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden met betrekking tot medicatiebeleid. In dit artikel zetten we alles waarmee je rekening moet houden nog eens overzichtelijk op een rij.

Kortom het medicatiebeleid omvat: Hoe zorg je dat je de cliënt het juiste medicijn, op de juiste tijd, in de juiste hoeveelheid en dosering, op de juiste wijze toedient?

De arts van de cliënt kan ten aanzien van het toedienen van medicijnen eventuele beslissingen nemen en daarvoor aanwijzingen geven.

Aandachtspunten vooraf

Je bent bevoegd om medicijnen toe te dienen als je daartoe bekwaam bent. In dit geval betekent dat weten wat je doet, weten wat je geeft en weten waar je op moet letten.

Maak je onverhoopt toch een fout – verkeerd medicijn, verkeerde dosering, verkeerd tijdstip of verkeerde wijze van toedienen – dient dit als incident gemeld te worden en dient de behandelend arts gewaarschuwd te worden.

Voorkom dat je zelf direct in contact komt met medicijnen die voor de cliënt bedoeld zijn. Wanneer het niet mogelijk is om aanraking te voorkomen, is het advies om handschoenen te dragen.

Het toedienen van medicijnen valt uiteen in een aantal verschillende taken: het aanreiken, het toedienen zelf, het uitzetten, klaarzetten en beheren van medicijnen. Op die taken wordt hieronder nader ingegaan.

Omdat aanreiken en toedienen risicovolle handelingen zijn, kun je ervoor kiezen om een cursus te volgen om er zeker van te zijn dat je bekwaam bent om die handelingen te verrichten.

Indien je wilt weten welke medicijnen aan een cliënt zijn voorgeschreven, kun je bij de apotheek een actueel medicatieoverzicht opvragen.

Aanreiken

Als de patiënt niet zelf de medicijnen kan pakken, worden deze aangereikt. De cliënt controleert na aanreiking zelf het soort medicijn, de dosering, het tijdstip en de wijze van toediening. Als de medicijnen al eerder uit de originele verpakking zijn gehaald, bijvoorbeeld om ze toe te voegen aan een medicijn uitzetsysteem, dient voor de cliënt controleerbaar te zijn dat de juiste medicijnen zijn aangereikt.

Toedienen

De medicijnen worden toegediend wanneer de cliënt niet zelf de verantwoordelijkheid kan dragen voor het innemen, aanbrengen of inbrengen volgens voorschrift. Het toedienen van de medicijnen dient uit de originele verpakking te gebeuren. Dit moet de cliënt kunnen controleren.

Uitzetten

Hiermee bedoelen ze het uitzetten van medicijnen voor meerdere momenten op een dag of in een week. Hiervoor gebruiken ze een medicijnuitzetsysteem, bijvoorbeeld een rol of een systeem met vakjes. Er zijn verschillende situaties denkbaar waarin het uitzetten van medicijnen nodig is.

Het uitzetten van medicijnen gebeurt voor cliënten die zelf de controle kunnen uitvoeren of ze de juiste medicatie slikken. Ook de voorschriften van het medicijn moeten zij zelf kunnen naleven. In deze situatie is de zorgverlener samen met de cliënt verantwoordelijk voor het op juiste wijze vullen van medicijnuitzetsysteem. De cliënt is zelf verantwoordelijk voor de controle en inname.

Een andere mogelijkheid is dat de cliënt wel zelf de medicijnen kan innemen en daarvoor verantwoordelijk is, maar niet in staat is om de inhoud van het uitzetsysteem te controleren. In dat geval is de zorgverlener, doorgaans de apotheker, daarvoor verantwoordelijk. Als de apotheker dit niet doet, is het zaak om te zorgen dat na het vullen van het uitzetsysteem door een andere zorgverlener, hierop een dubbele controle plaatsvindt.

Indien de cliënt geen verantwoordelijkheid kan dragen voor het uitzetten van medicijnen of de inname ervan, dient de zorgverlener er voor te zorgen dat de medicijnen op het juiste moment en op de juiste manier worden ingenomen. De controle van de juistheid van de medicijnen berust op dat moment bij de zorgverlener, die daarom in staat moet zijn om de medicijnen te controleren. De medicijnen dienen daarom voorzien van naam en eventuele overige relevante informatie in het uitzetsysteem te zijn gestopt.

Klaarzetten

Wanneer een cliënt niet alle medicijnen zelf kan verzamelen en/of herinnerd moet worden aan het tijdstip waarop ze worden ingenomen, doe je dit als zorgverlener voor de cliënt. Dit klaarzetten kan geschieden vanuit een medicijnuitzetsysteem.

Beheer

Indien de cliënt niet in staat is om er zelf voor te zorgen dat er voldoende medicijnen op voorraad zijn, kan het beheer worden overgenomen door de zorgverlener. Onder dit beheer valt, voor zover nodig. het bestellen en veilig opbergen van de medicijnen. In het cliëntendossier leg je vast wie de verantwoordelijkheid hierover heeft.

Het bestellen van medicijnen gaat in afstemming met huisarts en apotheker. Voor het opbergen zoeken ze in overleg met de mantelzorger(s) een geschikte plaats, in beginsel bij de cliënt in huis. De bewaarplaats dient veilig en passend te zijn. De zorgverlener dient er voorts voor te waken dat er voldoende voorraad is en dat de medicijnen droog en bij de juiste temperatuur worden bewaard. Daarnaast draagt de zorgverlener zorg  voor het retourneren van medicijnen die niet (meer) worden gebruikt.

Vilans

In de Vilans protocollen vind je meer informatie over het veilig en verantwoord toedienen van medicijnen. Ze geven ook inzicht in het medicatieproces in 10 stappen. Als lid van het SoloPartners kwaliteitspakket krijg je gratis toegang tot de Vilans Protocollen.

SoloPartners

SoloPartners is dé brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Wij volgen de ontwikkelingen in de zorg en verspreiden actuele en begrijpelijke voorlichting en informatie aan onze leden en niet-leden. Het streven is om dé bron van informatie te zijn voor de zelfstandige zorgprofessional. Als lid van SoloPartners ondersteunen wij de zzp’er in de zorg in het voldoen aan wet- en regelgeving. Wil je weten hoe, lees dan verder.

Word direct lid Meer info

Sluit je aan bij meer dan 19000 leden

Basispakket

€ 75
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Certificaat
  • Gratis klachtenafhandeling
Kies dit pakket

Kwaliteitspakket

€ 160
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Jaarlijks gratis VOG
  • Modelovereenkomsten
Kies dit pakket