Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz)

wvggz

Bericht update 4 november 2022 om 11:49

In de Wvggz zijn de rechten vastgelegd van cliënten die verplichte zorg krijgen in de geestelijke gezondheidszorg. Deze rechten worden via de Wvggz beschermd. Cliënten met een psychische stoornis die gedrag vertonen dat zorgt of kan zorgen voor ernstig nadeel vallen onder deze wet. Ook zijn in de Wvggz uitgangspunten vastgelegd waaraan verplichte zorg moet voldoen.

Kenmerken Wvggz

Uit de Wvggz vloeit voort dat verplichte zorg alleen mag worden toegepast als het echt niet anders kan. De wet richt zich dus met name op het voorkomen van verplichte zorg. Wanneer verplichte zorg moet worden toegepast dan mag dit uitsluitend op de minst ingrijpende vorm en moet deze zo snel mogelijk worden afgebouwd. In de Wvggz zijn procedures van voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en beëindiging van verplichte zorg vastgelegd. 

Tevens regelt deze wet de rechtspositie van cliënten met een psychische stoornis. Een belangrijk onderdeel hiervan is de invloed die de cliënt zelf kan uitoefenen op de verleende (verplichte) zorg. Op deze pagina wordt deze invloed toegelicht. Ook de toegang tot een onafhankelijk patiëntenvertrouwenspersoon is vastgelegd in de Wvggz. 

Ernstig nadeel

Cliënten die psychische stoornis hebben en bij wie deze stoornis leidt tot ernstig nadeel voor henzelf of anderen vallen onder de Wvggz. Onder ernstig nadeel wordt verstaan dat:

  • De cliënt zichzelf of anderen in levensgevaar brengt, ernstig lichamelijk letsel toebrengt, ernstige psychische, materiële, immateriële of financiële schade toebrengt, ernstig verwaarloost of ‘maatschappelijk ten onder gaat’, of als zijn eigen ontwikkeling ernstig verstoord is of hij andermans ontwikkeling ernstig verstoort;
  • De veiligheid van de cliënt bedreigd wordt, al dan niet onder invloed van een ander;
  • Het gedrag van de cliënt zo hinderlijk is dat het agressie van anderen oproept;
  • De algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.

Voorwaarden verplichte zorg

Wanneer er sprake is van ernstig nadeel als gevolg van een psychische stoornis dan mag verplichte zorg alleen onder voorwaarden worden toegepast:

  • Als het de enige manier is om het ernstig nadeel weg te nemen.
  • Als de verplichte zorg in verhouding staat tot het weg te nemen ernstig nadeel (is proportioneel).
  • Wanneer het toepassen effectief is (resultaat oplevert). 

Procedures verplichte zorg

Voor het verlenen van verplichte zorg volgens de Wvggz moet toestemming worden gegeven. Dit kan op twee manieren:

  1. Door middel van een zorgmachtiging via de rechter
  2. Door middel van een crisismaatregel via de burgemeester (spoed / crisissituatie). 

Informatie over het melden van een zorgelijke situatie waarvoor toestemming nodig is, vind je via deze link

Vormen verplichte zorg

In de Wvggz is beschreven welke vormen van verplichte zorg door een rechter in een zorgmachtiging of door een burgemeester in een crisismaatregel kunnen worden opgenomen. 

Ondergaan van medische behandeling, deze kan bestaan uit:
  • Het toedienen van vocht, voeding en medicijnen.
  • Medische controles of andere medische handelingen ter behandeling van zijn psychische stoornis.
  • Een therapeutische behandeling.
  • De behandeling van een lichamelijke aandoening die samenhangt met zijn psychische stoornis. Bijvoorbeeld: De patiënt weigert medicatie voor suikerziekte. Hij weigert dit, omdat hij door zijn psychose denkt dat hij die medicatie niet nodig heeft.
Beperking van vrijheid, dit kan op een aantal manieren:
  • Beperking in de bewegingsvrijheid om te gaan en staan waar hij wil binnen een gebouw, of door lichamelijke fixatie. Bijvoorbeeld: doordat de aanwezige hulpverleners de patiënt wel in de woonkamer maar niet in de keuken toelaten, of dat zij hem tijdelijk vastpakken en vasthouden.
  • De patiënt kan in een speciaal ingerichte, afgesloten kamer worden geplaatst of in zijn kamer worden ingesloten.
  • Er kan toezicht op de patiënt worden gehouden. Bijvoorbeeld: door middel van een camera.
  • Onderzoek aan kleding of lichaam. De patiënt kan aan zijn lichaam worden onderzocht of aan de kleren die hij draagt. Hij mag niet in lichaamsholtes, zoals de mond, worden onderzocht.
  • De woning of verblijfplaats van de patiënt kan worden onderzocht op de aanwezigheid van middelen die zijn gedrag beïnvloeden of gevaarlijke voorwerpen.
  • Er kan worden gecontroleerd op de aanwezigheid van middelen die het gedrag beïnvloeden of andere gevaarlijke voorwerpen. Deze kunnen worden afgenomen. Bijvoorbeeld: alcohol of een mes.
  • Beperking in de vrijheid om het leven in te richten. De patiënt moet iets verplicht bijwonen of juist laten. Bijvoorbeeld: telefoon, internet of bepaalde sociale media niet mogen gebruiken.
  • Beperking van bezoek. 
  • Opname in een accommodatie. De patiënt kan verplicht opgenomen worden in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Hij wordt dan naar een instelling gebracht. Het is mogelijk dat hij de instelling of de behandelafdeling dan niet meer zelfstandig mag verlaten.

Rol naasten en familie bij verplichte zorg

Op grond van de Wvggz moet je naasten en familieleden betrekken als er (mogelijk) sprake is van verplichte zorg. Denk hierbij aan hun betrokkenheid in voorbereidende fase maar ook aan betrokkenheid in de fasen van uitvoering, voortzetting en beëindiging van de verplichte zorg. Je bent als betrokken behandelaar verplicht jouw cliënt te laten weten dat zij zich altijd mogen laten bijstaan door familie. Overigens heeft de cliënt ook het recht om te zeggen dat (sommige) familieleden en naasten geen informatie krijgen. Meer informatie vind je via deze link.

Zorgplan Wvggz

In het zorgplan wordt de diagnose, het gedrag en het ernstig nadeel uitgebreid beschreven. Ook wordt uitgebreid aandacht besteed aan de verplichte zorg waarvoor via een zorgmachtiging toestemming wordt gevraagd. Dit zorgplan gebruikt een rechter bij zijn procedure voor het afgeven van de zorgmachtiging. Via deze link is meer te lezen over de inhoud van het zorgplan binnen de Wvggz. 

Samenloop Wzd en Wvggz

Waar de Wvggz de rechten van cliënten met een psychische stoornis regelt, regelt de Wzd de rechten van cliënten met een verstandelijke handicap en een psychogeriatrische aandoening of beperking. 

Het komt voor dat cliënten niet alleen een verstandelijke handicap maar ook een psychiatrische aandoening hebben. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid over het wettelijk kader. Is hier sprake van? Maak dan een keuze welke wet je toepast: de Wzd of de Wvggz. Een ter zake kundige arts dient medisch te beoordelen welke beperking of aandoening op de voorgrond staat en welk wettelijk kader op basis daarvan geldt.

Meer informatie

https://www.dwangindezorg.nl/wvggz
https://www.igj.nl/onderwerpen/wetten-in-ons-toezicht/wvggz
https://wvggz-kct.nl/handreikingen-wvggz/

SoloPartners

SoloPartners is dé brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. Wij volgen de ontwikkelingen in de zorg en verspreiden actuele en begrijpelijke voorlichting en informatie aan onze leden en niet-leden. Het streven is om dé bron van informatie te zijn voor de zelfstandige zorgprofessional. Als lid van SoloPartners ondersteunen wij de zzp’er in de zorg in het voldoen aan wet- en regelgeving. Wil je weten hoe, lees dan verder.

Word direct lid Meer info

Sluit je aan bij meer dan 32.000 leden

Basispakket

75,-
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Certificaat
  • Gratis klachtenafhandeling
Kies dit pakket

Kwaliteitspakket

160,-
per jaar
  • Erkende klachtenregeling
  • Jaarlijks gratis VOG
  • Modelovereenkomsten
Kies dit pakket