Nieuws

Onderzoekers UMC: zzp’ers in de zorg liepen veel risico tijdens coronacrisis

vrijdag 3 juli 2020    Dit artikel delen
Onderzoek UMC

Zzp’ers in de ouderenzorg voelden zich tijdens de coronacrisis voor een grote hoeveelheid risico’s gesteld, zo blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum. Daardoor kwamen zzp’ers voor grote dilemma’s te staan, omdat zij noodgedwongen een afweging moesten maken tussen de zorg voor cliënten, hun solidariteit richting andere zorgverleners, grote persoonlijke gezondheidsrisico’s, de gezondheid van hun naasten en de forse financiële risico’s die zij liepen.

SoloPartners is inmiddels een jaar betrokken bij de klankbordgroep van het onderzoeksteam van het Amsterdam UMC, die de ervaringen van zzp’ers in de zorg onafhankelijk in kaart brengt. Dit onderzoek maakt onderdeel uit van het ‘Gezond Zorgen’ onderzoek dat gefinancierd wordt door ZonMw. Het onderzoeksteam van de afdeling Ethiek, Recht en Humaniora van het Amsterdam Universitair Centrum (UMC) verwacht dat haar wetenschappelijke artikel over zzp’ers in de zorg binnenkort wordt gepubliceerd.

Dit artikel gaat in op deze factsheet die alvast vrijgegeven is en bespreekt de belangrijkste conclusies.

Zzp’ers pakten de diensten op als medewerkers uitvielen

Na een eerste periode waarin diensten voor zzp’ers massaal werden teruggetrokken, kregen zzp’ers meer en meer werk aangeboden naarmate de pandemie zich verspreidde. Zzp’ers in het onderzoek signaleerden dat zij door instellingen werden ingezet om het eigen personeel te vervangen. In sommige gevallen zelfs preventief, met het doel het eigen personeel te beschermen.

Zzp’ers in de zorg hebben in een aantal gevallen diensten gewerkt die vaste medewerkers vanuit angst of verzuim niet wilden of konden draaien. Van zzp’ers werd door opdrachtgevers verlangd dat ze alleen op specifieke locatie werkzaam zouden zijn, om verdere besmetting te voorkomen. De ondervraagde zzp’ers zijn boos dat er voor de verpleeghuiszorg in het algemeen, maar ook voor hun positie als zzp’er zo weinig aandacht is geweest.

“Er is zoveel gezegd over zzp’ers, ze willen ons aan de kant zetten, maar nu hebben ze ons keihard nodig.”

Het welzijn van zzp’ers in de zorg leek niet hoog op de agenda te staan van politici, zorginstellingen of de beroepsorganisatie. Zo steunde de V&VN hun verzorgende en verpleegkundige leden als die vanwege mantelzorg taken thuis zouden stoppen met werken. V&VN hield echter geen rekening met de duizenden zelfstandige leden, die zo’n keuze niet konden maken. Zzp’ers in de zorg hadden namelijk geen recht op financiële steun ten tijde van corona en voelden zich dikwijls geforceerd om toch aan het werk te gaan.

Zzp’ers beschikten niet over beschermingsmaterialen

Zzp’ers die werkten voor zorgorganisaties konden gebruik maken van PBM als deze beschikbaar waren. Dit was lang niet altijd het geval. Zelfstandige verzorgenden en verpleegkundigen die eigen cliënten hadden, konden de eerste tweeënhalve maand van de pandemie helemaal geen aanspraak maken op PBM. Zij stonden achteraan in de hiërarchie bij de verdeling van beschermingsmiddelen, na ziekenhuizen, verpleeghuizen en gecontracteerde thuiszorg. Hierdoor waren zij aangewezen op PBM die via de commerciële handel te koop was. Deze materialen bleken lang niet altijd betrouwbaar.

Zzp’ers werden onvoldoende geïnformeerd over de risico’s

Zzp’ers kregen lang niet altijd informatie over de aanwezigheid van corona en kwamen daar pas bij aankomst op locatie achter. De aanpak van corona, verschilde enorm tussen zorgorganisaties onderling. In de thuissituatie kwam het voor dat cliënten hen vroegen om in te komen wonen en op die manier in co-quarantaine te gaan. Deze omstandigheden leverden voor zzp’ers in de zorg grote morele en ethische dilemma’s op.

Zzp’ers konden niet rekenen op enige vorm van financiële steun

De TOGS maatregelen voor zzp’ers, gingen vaak niet op voor zzp’ers in de zorg. Hun Kamer van Koophandel SBI-code was namelijk niet opgenomen in de lijst van nummers die voor overheidssteun in aanmerking kwam. De regeling van zorgverzekeraars om zorgaanbieders te steunen, de zogenaamde ‘continuïteitsbijdrage’, bleef lang onduidelijk voor zzp’ers. Pas gisteren werd bekend dat zzp’ers sowieso de continuïteitsbijdrage aan moeten vragen, om voor de TOZO vanuit de gemeente in aanmerking te kunnen komen. De soms maandenlange openstaande rekeningen bij zorgverzekeraars voor zzp’ers die eigen cliënten hebben, werden ook tijdens corona niet uitbetaald. Zzp’ers in de zorg stonden er voor hun gevoel financieel alleen voor en hebben zich om die reden genoodzaakt gezien om werkzaamheden te doen waar zij zich (zeer) onveilig bij gevoeld hebben.

Samengevat: vo0r zzp’ers in de zorg is te weinig geregeld

De coronacrisis heeft de afgelopen maanden een aantal zaken uitvergroot binnen onze samenleving en de zeer kwetsbare positie van zzp’ers in de zorg is er één van. Zo’n 12% van de 1,3 mln. werkenden in de zorg is nu zzp’er in de zorg en dat aantal groeit snel. Toch vormen zij tot op de dag van vandaag het sluitstuk van de gezondheidszorg, tenzij er levensbedreigende risico’s zijn. Op dat moment mogen ze in de vuurlinie lopen en zijn ze ineens heel hard nodig.

Vorige week nog werd er weer eens bijzonder negatief gesproken over zzp’ers in de zorg. Ditmaal door de SER (Sociaal Economische Raad) die zonder verdere onderbouwing in haar rapport ‘Zorg voor de toekomst – Over de toekomstbestendigheid van de zorghet volgende stelt:

“Zzp’ers kunnen ook selectiever omgaan met de diensten die zij wel en niet willen draaien, waardoor het vaste personeel meer op ongunstige uren als avond en weekend wordt ingezet.” en “Het ligt in de rede te onderzoeken of voor zzp’ers voor avond-, nacht- en weekenddiensten dezelfde regels kunnen gelden als voor werknemers in dienstverband.”

Hoeveel toekomst denkt de SER dat de zorgsector heeft als we ons op deze manier uitlaten over zorgprofessionals die de kastanjes uit het vuur halen voor zorgorganisaties? We gaan het ze voorleggen. Wij zijn van mening dat zzp’ers in de zorg gewaardeerd moeten worden voor de vele risico’s die zij liepen tijdens de coronacrisis. Zij waren soms aan het werk waar anderen dat niet konden.

De onderzoekers van het UMC organiseren samen met SoloPartners een (digitale) bijeenkomst om de onderzoeksresultaten met elkaar door te nemen en te horen hoe de zomer verlopen is. Wil je voor die tijd in contact komen met een onderzoeker om jouw ervaringen voor te leggen? Neem dan contact op met onderzoeker Saskia Duijs via dit e-mailadres.

SoloPartners is actief als brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg. We streven naar een volwaardige positie voor zelfstandig ondernemers. Sluit je aan >>

Dit artikel delen